Portreti i fshehtë i Behajdin Allaqit: Intelektuali i rezistencës dhe enigma e madhe e historisë sonë kombëtare

Behajdin Allaqi, i lindur më 7 prill 1963 dhe i zhdukur misteriozisht më 11 qershor 1998, mbetet një nga figurat më domethënëse të skenës politike të Kosovës në përmbyllje të shekullit njëzet. Ai nuk përfaqësonte vetëm një militant të Lëvizjes Popullore të Kosovës apo një prej kuadrove kyçe në kohën e tranzicionit nga rezistenca paqësore drejt përleshjes së armatosur. Para së gjithash, ai ishte një mendimtar me formim solid, pedagog i lëndëve të filozofisë dhe sociologjisë, i diplomuar në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Prishtinës, jeta profesionale e të cilit ishte e ngërthyer ngushtë me idealin e lirisë dhe shtetësisë së Kosovës. Në këtë kontekst, kontributi i Allaqit duhet analizuar brenda një brezi të caktuar politik – atij kontingjenti që, pas dekadash të tëra të shtypjes regjistruar nga regjimi jugosllav dhe veprimtarisë ilegale gjatë viteve ’80 e ’90, e shihte çështjen e vendit jo si një hallkë të thjeshtë të lirive individuale, por si një domosdoshmëri për subjektivitet politik dhe vetëvendosje. Allaqi ishte pjesë aktive e LPRK-së dhe më pas e LPK-së. Dokumentet arkivore dhe dëshmitë publike e renditin atë ndër shtyllat e kësaj organizate. Disa burime të brendshme të kohës e dëshmojnë praninë e tij në strukturat e larta që në agimin e viteve ’90, ndërsa në kuvendin e vitit 1993 të mbajtur në Kollare të Kërçovës, emri i tij figuron krah figurave më të shquara të Lëvizjes. Këto të dhëna janë thelbësore për të kuptuar dimensionin e tij. Behajdin Allaqi nuk ishte një emër anësor i kronikave të Lëvizjes, por i takonte elitës së organizatorëve që kishin tejkaluar aktivizmin e rastësishëm për t'i dhënë jetë një strukture të qëndrueshme politike. Intelektuali përballë logjikës së konspiracionit Një tjetër aspekt kyç i personalitetit të tij lidhet me dinamikat e brendshme dhe përplasjet e ideve brenda Lëvizjes. Sipas dokumenteve përmbledhëse të Dhomave të Specializuara të Kosovës, gjatë vitit 1993, Allaqi ishte përfshirë në një mosmarrëveshje të thellë me Hashim Thaçin dhe Azem Sylën, për shkak të qëndrimeve ndaj një personi që dyshohej si bashkëpunëtor i shërbimeve serbe. Po ashtu, burimet tregojnë se ai më vonë u vu nën vëzhgimin e strukturave të zbulimit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, një fakt ky i konfirmuar edhe nga bashkëluftëtarë të tij si në zonën e Prizrenit ku drejtonte politikisht, ashtu edhe në rang vendi. Si dikur bashkëpunëtor i afërt i Profesor Ukshin Hotit, ai shquhej për largpamësi politike dhe mendim strategjik të spikatur, të shoqëruar me aftësi të jashtëzakonshme organizative. Gjatë vizitave të punës në Zvicër në vitet 1991 dhe 1992, cilësitë e tij prej udhëheqësi kishin rënë fuqishëm në sy të bashkëveprimtarëve në Basel. Që nga Mbledhja e Ujmirit në vitin 1991 dhe veçanërisht ajo e Kollares në Kërçovë, Behajdin Allaqi u gjend në një vorbull tensionesh të brendshme politike, ku ndarjet ideologjike, dyshimet e natyrës konspirative dhe ambiciet për kontroll organizativ ndërthureshin me përgatitjet intensive për luftë. Kjo panoramë komplekse e bën figurën e tij një objekt studimi të pazëvendësueshëm për të kuptuar historikun e LPK-së dhe të UÇK-së. 11–12 qershor 1998: nga veprimtar politik në person i zhdukur Në qershor të vitit 1998, ndërsa lufta po hynte në një fazë vendimtare dhe formacionet e ndryshme të UÇK-së po përpiqeshin të vendosnin autoritetin e tyre territorial e organizativ, fati i Allaqit mori një kthesë tragjike dhe të pashpjeguar, menjëherë pas zhvillimeve të asaj periudhe të ndjeshme.