Bashkimi Evropian zhbllokon fondin prej 6.6 miliardë eurosh për Ukrainën pasi Hungaria heq veton

Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian kanë arritur më në fund një konsensus për të finalizuar paketën e ndihmës ushtarake prej 6.6 miliardë eurosh për Ukrainën, një proces ky që kishte mbetur i ngrirë që nga pranvera e vitit 2023 si pasojë e bllokadës së vendosur nga Hungaria. Akordi politik u kurorëzua të premten në kryeqytetin belg gjatë një mbledhjeje të Komitetit Politik dhe të Sigurisë në Bruksel, duke i dhënë fund një ngërçi të gjatë diplomatik. “Ky është një lajm i mirë për Ukrainën dhe një lajm i keq për Rusinë”, deklaroi Përfaqësuesja e Lartë e BE-së, Kaja Kallas, përmes një postimi në rrjetet sociale ku njoftoi zhvillimin e rëndësishëm. Ajo shtoi gjithashtu se përpjekjet dhe sulmet hibride të Moskës synojnë të frikësojnë kontinentin evropian që të pakësojë mbështetjen për Kievin, ndërkohë që Evropa po dëshmon të kundërtën. Fondacioni i njohur si Instrumenti Evropian për Paqen (EPF) u themelua fillimisht me qëllim që t'u kompensojë pjesërisht shteteve anëtare armatimet dhe municionet që ato ia dhurojnë autoriteteve ukrainase. Gjatë muajve të parë të konfliktit të armatosur, ky instrument përbënte një nga shtyllat kryesore të mbështetjes logjistike të bllokut dhe përditësohej rregullisht me fonde shtesë. Mirëpo, në muajin maj të vitit 2023, Hungaria nën udhëheqjen e kryeministrit të atëhershëm Viktor Orban ndërmori hapin e bllokimit të skemës përmes një vetoje të menjëhershme. Arsyeja e pakënaqësisë së Budapestit lidhej me vendimin e Kievit për të përfshirë bankën kryesore tregtare hungareze, OTP Bank, në listën e saj të entiteteve që cilësoheshin si sponsorë të luftës, katalog ky që u shfuqizua përfundimisht në vitin 2024 pas presioneve nga partnerët perëndimorë. Megjithatë, Hungaria e la në fuqi bllokadën e saj, duke shkaktuar pakënaqësi të thellë në kryeqytetet e tjera evropiane, ndërkohë që Instrumenti Evropian për Paqen mbeti jashtë vëmendjes teksa Brukseli orientoi burime drejt skemave alternative. Situata ndryshoi këtë vit kur Orban humbi garën zgjedhjore parlamentare në muajin prill, duke i hapur rrugën ardhjes në pushtet të kryeministrit Peter Magyar, çka mundësoi rinisjen e bisedimeve mes vendeve anëtare për kushtet e çlirimit të shumës prej 6.6 miliardë eurosh. Sipas shpjegimeve të dhëna nga Kallas, paketa e dakordësuar të premten do të shpërndahet në tri drejtime kryesore: 4.7 miliardë euro për rimbursime direkte, 1 miliard euro për blerje të përbashkëta pajisjesh ushtarake dhe 900 milionë euro dedikuar misionit evropian të trajnimit për ushtrinë ukrainase. Kallas sqaroi se disa prej shteteve do t'i transferojnë fondet e tyre të rimbursimit prej 4.7 miliardë eurosh drejtpërdrejt në adresë të Ukrainës, pa përmendur emrat konkretë të tyre. Përpara se mjetet financiare të bëhen të disponueshme, mbetet ende e nevojshme miratimi i disa akteve specifike legjislative. Ky zhvillim vjen në një periudhë tejet delikate për Kievin, i cili po përballet me një mungesë fondesh prej 27 miliardë dollarësh (afërsisht 23.67 miliardë euro) brenda strukturave të Ministrisë së Mbrojtjes. Në këtë kuadër, Komisioni Evropian dhe Fondi Monetar Internacionale po zhvillojnë diskutime intensive me kabinetin qeveritar ukrainas për të gjetur një modalitet zgjidhjeje. Gjatë ditës së premte, presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, bëri thirrje publike që kriza e buxhetit të marrë zgjidhje midis muajve tetor dhe nëntor, në mënyrë që të garantohet financimi i dërgesave të dronëve për tremujorin e parë të vitit 2027. “Të gjithë e kuptojnë se Ukraina nuk mund të lihet vetëm dhe se duhet të investohet më shumë në dronë dhe raketa të prodhuara në Ukrainë, sepse pjesa më e madhe e këtij deficiti është pikërisht financimi i nevojshëm për armët”, theksori Zelenskyy.