Boshllëku pas tërheqjes amerikane: A po i hapet rruga dominimit të plotë iranian në Irak?

Largimi i forcave ushtarake amerikane nga Iraku ka ndezur alarmin te analistët ndërkombëtarë, të cilët paralajmërojnë se ky vakum sigurie mund të shfrytëzohet nga Teherani për të konsoliduar ndikimin e tij në vendin fqinj. Irani, i cili tashmë gëzon një peshë të konsiderueshme politike dhe ekonomike në Irak, mbështet një rrjet të gjerë milicish shiite që operojnë brenda strukturave shtetërore, por shpesh veprojnë me autonomi të plotë. Republika Islamike e ka cilësuar mbylljen e kapitullit dydekadësh të pranisë ushtarake të SHBA-së, të finalizuar më 30 shtator, si një triumf strategjik në synimin e saj për të larguar influencën amerikane nga Lindja e Mesme. Colin Clarke, drejtor ekzekutiv i Qendrës Soufan me seli në Nju Jork, vlerëson se Teherani do ta shohë këtë situatë si një mundësi për të shfaqur forcën dhe për të ushtruar agresivitet më të madh në rajon, duke përfituar nga ndryshimi i status quo-së. Krahas shqetësimeve për ndikimin iranian, ekspertët paralajmërojnë se tërheqja e forcave amerikane mund të krijojë terrenin e favorshëm për një ringjallje të mundshme të Shtetit Islamik (IS). Ndonëse grupi ekstremist është dobësuar ndjeshëm, ai vazhdon të mbetet një kërcënim aktiv në territorin irakian. Teherani e ka përshëndetur largimin amerikan si një fitore për të ashtuquajturin “bosht të rezistencës”, rrjetin e grupeve militante që kundërshtojnë Izraelin dhe Shtetet e Bashkuara. Më 1 tetor, Garda Revolucionare Islamike e Iranit e përshkroi këtë tërheqje si një arritje madhështore që shënon fundin e një disfate të turpshme për Amerikën. Nga ana tjetër, presidenti amerikan, Donald Trump, e ka vlerësuar këtë lëvizje si një sukses për Uashingtonin dhe Bagdadin, duke theksuar se për Amerikën ka ardhur koha të kthehet në shtëpi. Megjithatë, koha e zgjedhur për këtë tërheqje, në mes të tensioneve të vazhdueshme midis SHBA-së dhe Iranit, ka ngritur pikëpyetje të shumta. Farzin Nadimi, ekspert i mbrojtjes në Institutin e Uashingtonit, argumenton se ky vendim mund t’i dërgojë mesazhin e gabuar Teheranit, duke u lexuar si dorëzim i Uashingtonit ndaj presionit. Sipas tij, kjo është provë se strategjia e presionit po rezulton e suksesshme për regjimin iranian. Kujtojmë se gjatë fushatës ajrore të nisur në fund të shkurtit nga SHBA dhe Izraeli, forcat e mbështetura nga Irani në Irak u përfshinë në luftime, duke sulmuar objektiva diplomatike dhe ushtarake. Po ashtu, Irani ka ndërmarrë valë sulmesh me raketa dhe dronë në rajonin gjysmautonom kurd të Irakut, duke shënjestruar grupe opozitare iraniane. Organizata ombrellë “Rezistenca Islamike në Irak” e ka shfrytëzuar këtë situatë për të rritur profilin e saj, duke e paraqitur tërheqjen amerikane si pasojë e sulmeve të saj. Shumë prej këtyre grupeve janë pjesë e Forcave të Mobilizimit Popullor (PMF), të cilat janë integruar zyrtarisht në ushtrinë irakiane që nga viti 2016. Përballë rezistencës së këtyre grupeve për t’u çarmatosur, autoritetet në Bagdad janë detyruar ta shtyjnë afatin për dorëzimin e armëve deri në qershor të vitit 2027.