Vakuumi i sigurisë në Irak: A po i hap rrugën tërheqja amerikane dominimit iranian?

Largimi i forcave ushtarake amerikane nga Iraku ka ndezur një debat të gjerë mbi stabilitetin e rajonit, me ekspertët që paralajmërojnë se ky ndryshim mund të shërbejë si katalizator për zgjerimin e ndikimit iranian. Analistët vlerësojnë se Teherani do të tentojë të mbushë çdo boshllëk sigurie që lë pas prania e SHBA-së, duke forcuar më tej kontrollin e tij politik dhe ekonomik mbi vendin fqinj. Aktualisht, Irani është një faktor kyç në Irak, duke mbështetur një sërë milicish shiite që, pavarësisht se janë pjesë e strukturave shtetërore, gëzojnë shkallë të lartë autonomie. Më 30 shtator, Republika Islamike e përshëndeti përfundimin e misionit dydekadësh amerikan si një triumf strategjik në përpjekjet e saj për të larguar Uashingtonin nga Lindja e Mesme. Colin Clarke, drejtor ekzekutiv i Qendrës Soufan në Nju Jork, thekson se Teherani e sheh çdo tërheqje të SHBA-së si një mundësi për të shfaqur agresivitet. “Irani do të kërkojë të kapitalizojë mbi këtë status quo të re për të demonstruar forcën e tij në Irak”, vlerëson Clarke. Për më tepër, ekspertët shprehin shqetësimin se ky vakuum mund të ofrojë terrenin e nevojshëm për ringjalljen e Shtetit Islamik (IS), i cili, ndonëse i dobësuar, mbetet një kërcënim aktiv. Në këndvështrimin e Teheranit, largimi i trupave amerikane është një fitore e qartë për të ashtuquajturin “bosht të rezistencës”. Garda Revolucionare Islamike, në një deklaratë të 1 tetorit, e cilësoi këtë zhvillim si një arritje madhështore që shënon fundin e një disfate të rëndë për Amerikën. Në anën tjetër, presidenti Donald Trump e ka përshëndetur tërheqjen si një sukses për Uashingtonin dhe Bagdadin, duke deklaruar se ka ardhur koha që forcat amerikane të kthehen në shtëpi. Megjithatë, koha e këtij vendimi po vihet në pikëpyetje. Farzin Nadimi, ekspert i mbrojtjes në Institutin e Uashingtonit, beson se Teherani do ta interpretojë këtë lëvizje si dëshmi se presioni ndaj Uashingtonit jep rezultate. Ky perceptim mund të inkurajojë më tej aktivitetet e grupeve pro-iraniane, të cilat gjatë muajve të fundit kanë qenë të përfshira në sulme ndaj objektivave amerikane, si dhe në operacione ushtarake në rajonin kurd të Irakut. Organizata ombrellë “Rezistenca Islamike në Irak” është forcuar dukshëm, duke e shitur tërheqjen amerikane si një sukses të arritur përmes sulmeve të saj. Shumë prej këtyre grupeve janë të integruara në Forcat e Mobilizimit Popullor (PMF), të cilat janë pjesë e ushtrisë irakiane që nga viti 2016. Refuzimi i këtyre formacioneve për t'u çarmatosur ka detyruar autoritetet e Bagdadit që afatin e dorëzimit të armëve ta shtyjnë deri në qershor të vitit 2027.