Rrëfim mbi dinjitetin dhe qëndresën: Ramiz Selimi shton në mozaikun letrar romanin “Hijet e shpresës”

Krijuesi Ramiz Selimi sjell për lexuesit veprën “Hijet e shpresës”, e cila përbën romanin e katërt me radhë dhe kurorëzon një tetralogji gjithëpërfshirëse. Së bashku me titujt paraprakë “Rrënjët e kujtesës”, “Dëshirë e djegur” dhe “Shpirti i plagosur”, kjo krijimtari ngrihet në një tërësi madhore epike brenda skenës letrare. Përmes këtij cikli romanesh, autori hedh dritë mbi përvojat historike, shoqërore, kombëtare dhe shpirtërore të shqiptarëve në faza të ndryshme kohore. Megjithëse secila vepër trajton nga një dimension të veçantë të ekzistencës njerëzore dhe shoqërore, të katër librat ndërthuren nga motive të përbashkëta si identiteti, kujtesa, dhembja, mërgimi, dashuria, sakrifica dhe shpresa. Në këtë mënyrë, Selimi ndërton një univers epik ku ngjarjet dhe protagonistët ndërveprojnë për të skicuar një pamje sa më të gjerë të realitetit shqiptar. Një nga urat lidhëse më të fuqishme të kësaj tetralogjie është prania e protagonistit të përbashkët, Dardanit, i cili mban rolin kryesor përgjatë të gjitha vëllimeve. Nëpërmjet fatit, jetëshkrimit dhe evolucionit të tij, autori gdhend një rrëfim të pandërprerë që kapërcen epoka të ndryshme historike e shoqërore. Dardani mishëron qëndresën, ndërgjegjen kombëtare, vetëmohimin dhe humanizmin e brezave ndër vite. Brenda këtij mozaiku, “Hijet e shpresës” merr një peshë të veçantë, pasi fokusohet te drama e mërgimit dhe përpjekja e njeriut për të ruajtur lirinë dhe dinjitetin. Ky roman dëshmon qartë ambicien artistike të Ramiz Selimit për të krijuar një krijimtari monumentale me vlera të spikatura letrare, duke pasqyruar njëkohësisht vitet e vështira dhe sfidat e popullit tonë gjatë dekadës së ’90-të. 1. Vija epike dhe shtrirja narrative në romanin “Hijet e shpresës” Romani në fjalë shquhet për kahun e tij të fuqishëm epik, i cili reflektohet në mënyrën e ndërtimit të ngjarjeve, shtrirjen e gjerë narrative dhe pasqyrimin e fatit të një bashkësie të tërë. Autori nuk përqendrohet vetëm te drama vetjake e Dardanit, por zgjeron fokusin te vuajtjet e shumë familjeve e mërgimtarëve shqiptarë, si dhe te sprovat e tyre në kërkim të një të ardhmeje më të sigurt. Pikërisht kjo qasje i jep veprës një hov të theksuar epik, i cili shfaqet fillimisht te rrëfimi kronologjik dhe i shtrirë i ngjarjeve. Selimi përcjell rrugëtimin e heroit që nga nisja në Kosovë, shkëputjen nga vatrat, kalimet e rrezikshme të kufijve, përballjet me rrjetet e trafikimit, jetesën në kampet e refugjatëve, e deri te sfidat e integrimit në dhe të huaj. Ngjarjet ndërthuren natyrshëm duke formuar një tablo gjithëpërfshirëse të epokës, ku vuajtja vetjake shndërrohet në një përvojë kolektive. Kjo frymë epike dallohet qartë edhe te pikturimi hollësisht i mjediseve dhe situatave. Peizazhet e Kosovës, vijat kufitare, pyjet e dendura, kampet e azilkërkuesve dhe vendet e huaja të vendbanimit përshkruhen me realizëm piktorik, duke i dhuruar lexuesit një atmosferë zhytëse. Pavarësisht natyrës epike, autori i kushton vëmendje të merituar edhe botës shpirtërore të personazheve. Ai ndërthur rrëfimin e gjerë me depërtimin psikologjik, duke zbuluar frikën, mendimet, dilemat dhe thërrimet e shpresës që i mbajnë gjallë ata. Përmes këtij ekuilibri artistik, Ramiz Selimi arrin të dëshmojë jo thjesht fatin e disa individëve, por një nga kapitujt më domethënës të historisë dhe shoqërisë sonë.