Politikë
Një ligj për të gjithë: Pse Inspektorati i Trashëgimisë Kulturore është jetik për sovranitetin e Kosovës
Reklamë e Sponsorizuar
Kuvendi i Kosovës ka hedhur një hap të rëndësishëm drejt forcimit të shtetit ligjor, duke miratuar në lexim të parë Projektligjin për Inspektoratin Qendror të Trashëgimisë Kulturore. Me 62 vota pro, 8 kundër dhe një abstenim, ky vendim vjen si një përgjigje ndaj nevojës për standardizim të mbrojtjes së monumenteve, pavarësisht përpjekjeve të Listës Serbe dhe Dioqezës së Rashkës dhe Prizrenit për ta politizuar procesin duke e cilësuar atë si një kërcënim ndaj objekteve fetare.
Në realitet, ky projektligj nuk synon cenimin e asnjë bashkësie, por vendosjen e rregullave të qarta për të gjithë pronarët dhe kujdestarët e monumenteve. Qeveria dhe shumica parlamentare kanë treguar vendosmëri, duke mos u zmbrapsur përballë presioneve që vijnë nga aktorë që shpeshherë vënë në dyshim shtetësinë e Kosovës. Sovraniteti i një vendi nuk dëshmohet vetëm në kufij, por edhe përmes zbatimit të barabartë të ligjit në çdo cep të territorit të tij.
Trashëgimia kulturore e Kosovës është një mozaik i pasur që përfshin kullat e Dukagjinit dhe Drenicës, Kompleksin e Lidhjes së Prizrenit, xhamitë historike, qytetin antik të Ulpianës, si dhe manastiret mesjetare ortodokse. Të gjitha këto vlera janë pjesë e pandashme e historisë sonë dhe kërkojnë një institucion të fuqishëm që i mbron nga ndërtimet e paligjshme, neglizhenca apo vendimet arbitrare. Kur një monument dëmtohet, humbja është e të gjithë shoqërisë kosovare.
Projektligji i ri, i hartuar gjatë vitit 2024, transformon Inspektoratin nga një departament i thjeshtë i Ministrisë së Kulturës në një agjenci ekzekutive me shtrirje në gjithë vendin. Ministrja Saranda Bogujevci ka sqaruar se ky ndryshim synon rritjen e kapaciteteve operacionale. Është e rëndësishme të theksohet se ky ligj nuk e prek pronësinë e objekteve dhe nuk shfuqizon aktet e tjera ligjore, si Ligjin për Zonat e Veçanta të Mbrojtura. Pretendimet se inspektorët do të ndërhyjnë në praktikat fetare janë thjesht një formë e frikësimit publik, pa asnjë bazë ligjore.
Shembujt e fundit dëshmojnë domosdoshmërinë e këtij institucioni. Në shkurt, Inspektorati ndërpreu punimet e paligjshme për një konak pranë Manastirit të Graçanicës, të cilat ishin lejuar në kundërshtim me ligjin nga komuna lokale. Nga ana tjetër, vetë Dioqeza në mars të vitit 2025 kërkoi ndërhyrjen e shtetit për të ndaluar dëmet në Shën Pjetrin e Korishës, duke konfirmuar nevojën për një autoritet qendror që mund të reagojë me shpejtësi dhe paanshmëri ndaj çdo shkeljeje që rrezikon trashëgiminë tonë të përbashkët.
Reklamë e Sponsorizuar
Ky artikull është përgatitur dhe verifikuar nga redaksia e Lajmet e Reja. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara.
Reklamë e Sponsorizuar
Shpërndaj këtë lajm: