Aktgjykimi i Kushtetueses: Vërejtje për Haxhiun për vonesën e seancës, çfarë u kujtohet deputetëve

Gjykata Kushtetuese ka publikuar aktgjykimin e plotë lidhur me kërkesën e paraqitur nga Partia Demokratike e Kosovës (PDK), përmes së cilës ka konstatuar se Kuvendi është konstituuar tej afatit kushtetues prej 30 ditësh. Sipas vendimit të Gjykatës, afati i fundit për konstituimin e Kuvendit ishte data 8 gusht, ndërkaq nga ajo ditë ka nisur të ecë afati 60-ditor për zgjedhjen e Presidentit. Kushtetuesja ka saktësuar se ky afat përfundon më 6 tetor 2026. Deri në këtë datë vendi duhet të ketë të zgjedhur Presidentin e ri, në të kundërtën Kuvendi do të shpërndahet automatikisht dhe vendi do t'u drejtohet zgjedhjeve të jashtëzakonshme, të cilat do të duhet të organizohen brenda 45 ditëve pasuese. Në dokumentin zyrtar, Kushtetuesja i ka drejtuar një vërejtje të matur ushtrueses së detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, pasi kjo e fundit e kishte caktuar mbajtjen e seancës konstituive në ditën e 29-të të afatit ligjor e kushtetues 30-ditor. "Në kuptim të procedurës së zhvilluar, Gjykata fillimisht vëren që Seanca Konstituive nga U.d. Presidentja është thirrur të mbahet në ditën e 29-të pas certifikimit të rezultateve zgjedhore nga KQZ. Thënë këtë, Gjykata vë në dukje se çështjen e afatit kushtetues, përkatësisht afatin tridhjetë (30) ditor të specifikuar edhe në paragrafin 1 të nenit 66 e kishte për objekt shqyrtimi edhe në rastin KO124/25", theksohet në aktgjykim. Gjykata ka rikujtuar se vetë dizajni dhe struktura e kësaj dispozite kushtetuese nënkupton qartë se respektimi i afatit prej 30 ditësh për mbajtjen e Seancës Konstituive nuk përbën thjesht një mundësi formale apo orientuese, por paraqet një detyrim të prerë kushtetues që lidhet drejtpërdrejt me nisjen e mandatit të legjislaturës së re. Në këtë kontekst, Kushtetuesja ka përmendur se nenet përkatëse përcaktojnë qartë se kreu i shtetit thërret seancën e parë të Kuvendit, ndërsa në pamundësi të tij, institucioni ligjvënës mblidhet në mënyrë të pavarur pa praninë e Presidentit. Lidhur me këtë çështje, Gjykata ka vlerësuar se funksionimi demokratik i institucioneve shtetërore përbën përgjegjësi primare të çdo zyrtari që mban autorizim publik, duke kërkuar që veprimet e tyre të jenë gjithmonë në përputhje me frymën kushtetuese dhe interesin shtetëror. Njëkohësisht, Gjykata Kushtetuese ka shfrytëzuar rastin t'i rikujtojë deputetëve se ata gëzojnë të drejtën ligjore që ta thërrasin vetë seancën e parë për konstituimin e Kuvendit. "Për këtë qëllim, paragrafi 3 i nenit 66 të Kushtetutës në mënyrë të qartë përcakton mundësinë që në rast se Presidenti nuk është në gjendje të thërrasë seancën e parë, Kuvendi mblidhet pa pjesëmarrjen e Presidentit. Thënë këtë, Gjykata vlerëson se një detyrim për thirrje të Seancës Konstituive të Kuvendit përveç se bie në përgjegjësinë e Presidentit bie edhe në përgjegjësinë e deputetëve të zgjedhur të Kuvendit, të cilët kanë fituar besimin e popullit për të konstituuar dhe themeluar organet kushtuese, siç në rrethanat konkrete është Kuvendi", thuhet tutje në aktgjykim. Vlen të përmendet se me kërkesë të kryeministrit dhe kryetarit të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, seanca konstituive e Kuvendit që kishte nisur më 6 gusht ishte ndërprerë dy herë radhazi gjatë atyre ditëve, pasi ai kishte refuzuar të propozonte kandidatin për kryeparlamentar në mungesë të një marrëveshjeje paraprake për zgjedhjen e Presidentit. Në fund, Kuvendi kishte arritur të konstituohej përfundimisht më 13 shtator, duke tejkaluar kështu afatet e parapara.