Ndikimi i heshtur: Si mban Uashingtoni kontrollin mbi financat e Irakut përmes naftës

Ndërsa forcat amerikane po përgatiten të largohen nga bazat e tyre të fundit në Irak, një zhvillim që po festohet si triumf nga Irani dhe grupimet e tij aleate, vëmendja zhvendoset te trashëgimia e ndërlikuar e dy dekadave të luftës, ku humbën jetën 4,500 ushtarë amerikanë. Pavarësisht tërheqjes ushtarake, SHBA-ja vazhdon të ushtrojë një ndikim të fuqishëm mbi Bagdadin, të rrënjosur thellë në menaxhimin e burimeve energjetike të vendit që nga viti 2003. Çelësi i këtij kontrolli qëndron te Banka Federale e Rezervës së Nju Jorkut. Pas rënies së regjimit të Sadam Huseinit, Autoriteti i Përkohshëm i Koalicionit themeloi Fondin e Zhvillimit për Irakun (DFI), një mekanizëm i krijuar për të menaxhuar të ardhurat nga nafta, për t'i mbrojtur ato nga pretendimet ligjore të së kaluarës dhe për të financuar rindërtimin. Kjo marrëveshje, e iniciuar përmes një urdhri ekzekutiv nga presidenti George W. Bush, është rinovuar vazhdimisht nga çdo administratë pasardhëse, duke e kthyer këtë fond në llogarinë kryesore të Bankës Qendrore të Irakut në Rezervën Federale. Duke qenë se nafta siguron rreth 90% të buxhetit shtetëror të Irakut, kjo lidhje financiare i jep Uashingtonit një levë të fuqishme mbi stabilitetin ekonomik dhe politik të vendit. Kjo është dëshmuar qartë edhe në momente tensioni, si në vitin 2020, kur Uashingtoni raportohet se kërcënoi me bllokimin e aksesit në këto fonde pas kërkesës së autoriteteve irakiane për largimin e trupave amerikane, një veprim që detyroi Bagdadin të ndryshonte qëndrim. Sipas burimeve qeveritare, kjo arkitekturë financiare shërben për të ruajtur stabilitetin e vendit, duke rritur besimin e investitorëve ndërkombëtarë dhe duke lehtësuar tregtinë përmes qasjes në dollarë amerikanë. Gjithashtu, ky sistem ndihmon në mbrojtjen e financave shtetërore nga goditjet e jashtme dhe paditë e kreditorëve, ndërkohë që fuqizon qeverinë për të mbajtur nën kontroll aktorët që kërkojnë shmangien e rregullave financiare, duke përfshirë grupet e lidhura me Iranin që janë goditur më parë nga sanksionet për pastrim parash. Megjithatë, ky sistem ka sjellë edhe sfida të brendshme. Kufizimet e rrepta për sigurimin e dollarëve kanë stimuluar krijimin e një tregu paralel valutor, ku kursi i këmbimit ndryshon dukshëm nga ai zyrtar. Kjo diferencë çmimesh, e cila funksionon si një prim rreziku, pasqyron tensionin e vazhdueshëm midis përpjekjeve të Irakut për të pohuar sovranitetin e plotë ekonomik dhe varësisë së tij të pashmangshme nga mekanizmat financiarë të kontrolluar nga Uashingtoni.