Serbia përballë një udhëkryqi: Perëndimi duhet të kushtëzojë partneritetin me Beogradin e ri

Fituesit e zgjedhjeve të fundit në Serbi kanë dëshmuar një qasje diplomatike kontradiktore, duke zhvilluar takime të njëpasnjëshme me përfaqësues të Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë brenda një harku kohor prej 24 orësh. Përfaqësuesit e Listës Studentore u pritën në Beograd nga ndihmëssekretari amerikan i Shtetit, Brendan Hanrahan, e menjëherë pas kësaj, edhe nga ambasadori rus, Aleksandar Bocan-Harçenko. Ky i fundit konfirmoi se Rusia mbetet e palëkundur në mbështetjen e saj për Rezolutën 1244 lidhur me Kosovën. Me afrimin e seancës konstituive të parlamentit serb të martën, Uashingtoni dhe Brukseli gjenden para nevojës urgjente për të definuar qartë kushtet e bashkëpunimit me pushtetin e ri. Qëndrimi ynë editorial është i prerë: Serbia në epokën pas Vuçiqit e meriton një mundësi për t'u integruar, por kjo nuk duhet të vijë përmes një "çeku të bardhë". Është e papranueshme që një qeveri, e cila synon partneritet strategjik me SHBA-në, të vazhdojë të bashkëpunojë ngushtë me Rusinë kundër interesave të shtetit që gëzon mbështetjen amerikane. Kërkesat e qarta duhet të shtrohen tani, në fazën e formimit të qeverisë, për të shmangur gabimet e dekadës së kaluar. Takimi me diplomatin rus nuk ishte një rastësi protokollare, por një pasqyrim i drejtpërdrejtë i programit politik të Listës Studentore. Me 140 mandate nga 250 gjithsej, kjo forcë politike ka bërë të ditur se do të ruajë lidhjet tradicionale me Moskën, duke përfshirë mbështetjen e ndërsjellë në Këshillin e Sigurimit për integritetin territorial të Serbisë. Për më tepër, Beogradi zyrtar ka paralajmëruar se nuk do të vendosë sanksione ndaj Federatës Ruse dhe do të vijojë të kundërshtojë pavarësinë e Kosovës. Dejan Shoshkiq dhe Miodrag Kërmar, përfaqësuesit që takuan ambasadorin rus, konfirmuan se ndryshimi i emrave në pushtet nuk ka sjellë ndryshim të strategjisë, duke përdorur takimin si një mesazh të qartë diplomatik. Perëndimi nuk duhet të përsërisë gabimin e 14 viteve të fundit, kur toleroi "lojën e dyfishtë" të Vuçiqit në emër të stabilitetit. Kjo qasje rezultoi e dështuar, duke kulmuar me sulmin e armatosur në Banjskë në shtator 2023, për të cilin Milan Radoiçiq vazhdon të mbetet i lirë në Serbi. Përderisa SHBA shprehet e gatshme për dialog strategjik me Serbinë, Kosova, e cila ka mbështetur sanksionet perëndimore ndaj Rusisë, mbetet në pritje, duke krijuar një asimetri që nuk i shërben stabilitetit afatgjatë në Ballkan. Në anën tjetër, Prishtina duhet të jetë e kujdesshme ndaj sinjaleve të përziera. Deklaratat e fundit të ministrit Nenad Rashiq për gatishmërinë ndaj Asociacionit, në një kohë kur Beogradi rikonfirmon besnikërinë ndaj Rezolutës 1244, mund të dëmtojnë pozicionin negociator të Kosovës. Gjithashtu, ankesat e ish-presidentit Vuçiq mbi lëvizjen e tij në Kosovë, krahasuar me lirinë e veprimit të Listës Studentore, kërkojnë një lexim të vëmendshëm për të kuptuar dinamikat e reja politike në rajon.