Dy dekada e gjysmë më pas: Dëshmitë rrëqethëse të përkthyesit që u bë zëri i vuajtjes shqiptare përpara mediave franceze

Një nënë që përkëdhelte për herë të fundit trupin e pajetë të djalit të saj 11-vjeçar, të vrarë nga forcat serbe, dhe një abetare e fëmijërisë e lënë mes gërmadhave të shtëpisë së Adem Jasharit në Prekaz. Këto janë vetëm disa nga imazhet e rënda që, edhe pas 27 vitesh, vazhdojnë të mbeten të pashlyera në mendjen e profesor Ismail Ismailit, i cili shërbeu si dëshmitar i drejtpërdrejtë i krimeve të luftës ndaj popullsisë civile në Kosovë. Edhe pse nuk mbante armë në duar, ai kishte marrë përsipër një mision fisnik dhe tejet të rëndësishëm: përmes gjuhës dhe mjeshtërisë së përkthimit, ai u bë ura lidhëse mes gazetarëve francezë dhe realitetit tragjik që po përjetonin shqiptarët. Në një periudhë kur terrori dhe pasiguria mbizotëronin gjithandej nëpër Kosovë, Ismaili mundësoi që zëri dhe dhimbja e viktimave të kalonin kufijtë vendorë, duke i bërë ato të dëgjueshme për opinionin ndërkombëtar. I shoqëruar nga emocione të fuqishme, ai sjell ndërmend ato çaste të errëta, kur puna e tij si përkthyes nuk përbënte thjesht një angazhim profesional, por një obligim moral për të dokumentuar mizoritë që po ndodhnin në sy të botës. Nga skenat e tmerrit në Prekazin e shkatërruar e deri te ceremonia mortore e një fëmije që u desh të kryhej nën frikën e plumbave, Ismaili dëshmon për histori që nuk mund të zbehen kurrë nga koha. Ky rrugëtim kishte nisur fillimisht në vitin 1995, kur një mik i tij e kishte propozuar si përkthyes për ekipet mediatike nga Franca. Megjithëse zotëronte gjuhën frënge, Ismaili pranon se kishte pasur dilema dhe frikë të brendshme, pasi prej vitit 1979 nuk kishte pasur asnjë rast të komunikonte drejtpërdrejt në këtë gjuhë dhe kishte dyshime nëse do të arrinte të shprehej rrjedhshëm. Lidhur me këtë periudhë, ai kujton: "Isha pak më frikë sepse kishte kohë, prej vitit 1979 deri në të 1995-ën nuk kisha folur me asnjë francez, nuk e dija sa jam i aftë të shprehem, por kaloi mirë. Filloi truri t'i ripërtërijë fjalët dhe kemi biseduar mirë me ta". Sipas dëshmisë së tij, kontaktet e para me gazetarët francezë ishin zhvilluar në lagjen Kodra e Trimave, në një objekt ku në atë kohë organizoheshin takimet e Lidhjes Demokratike të Kosovës. Atje, gazetarët e huaj kishin shprehur kuriozitetin fillestar për të vizituar ndonjë faltore, për të kuptuar më shumë rreth përkatësisë fetare të popullit tonë, ku ishin përballur me një mungesë të dukshme të të rinjve, ndërsa një i moshuar u kishte dhënë një përgjigje domethënëse se ata kishin punë shumë më të rëndësishme. Duke evokuar këtë ngjarje, Ismaili tregon: "Herën e parë që jam takuar me ta, ata ishin të interesuar të shkonin në xhami, të shohin sa jemi ne muxhahedinë. Ishte e premte dhe shkuam te Xhamia e Madhe. Te dera e xhamisë dolën disa të moshuar, dy-tre të rinj, jo më shumë. Një i moshuar u ul në shkallë dhe i lidhte këpucët, më tha gazetari pyeti se pse nuk ka të rinj tash. U afrova, kishte pasë qenë shumë i mençur plaku, i thashë këta gazetarë janë me mua, po duan me ditë se ku janë të rinjtë. Tha të rinjtë kanë punë tjera mixhë, në kuptimin që ose janë në mal ose po merren me gjëra më të rëndësishme sesa të luten për vetveten". Pas vizitës në xhami, grupi ishte drejtuar nga tregu i qytetit, ku gazetarët kishin përjetuar një tjetër skenë tronditëse. Ata kishin parë me sytë e tyre dhunën e ushtruar nga dy policë serbë ndaj një të riu shqiptar që po përpiqej të shiste prodhimet e tij, një ngjarje që ishte regjistruar e plotë nga kamerat e huaja. Më pas, nën peshën e rëndë të rënies heroike të familjes Jashari, ata kishin udhëtuar drejt Prekazit për të parë nga afër pasojat e shkatërrimit të luftës, ku brenda rrënojave të shtëpisë së Jasharëve, gazetarët francezë kishin hasur në një abetare shqipe, dëshmi e heshtur e jetës që dikur ekzistonte aty.