“Lëndina e Pikëllimit”: Udhëtim nëpër gjurmët e dhimbjes dhe qëndresës së Gjakovës

Pasi lëmë pas pikën kufitare të Morinës dhe hyjmë në territorin e Kosovës, përballemi me një histori të mbushur me plagë, të shkaktuar nga një prej regjimeve më brutale që ka njohur kontinenti ynë. Rruga na çon pranë Prizrenit, qytetit të Lidhjes së famshme dhe sinonimit të bukurisë e këngës, ku sot njerëzit, ndonëse mbartin kujtimet e tmerrshme të luftës, kanë zgjedhur t’i kthehen jetës me sytë nga e ardhmja. Megjithatë, hijet e diktaturës dhe shtypjes së pashembullt janë ende të gjalla në rrëfimet e atyre që përjetuan dhunën, ku agresori nuk kurseu as foshnjat, duke synuar shfarosjen e një populli për të sunduar mbi pasuritë e kësaj toke të bekuar. Me ftesë të shkrimtarit dhe studiuesit Pjetër Geci, udhëtimi ynë vijon drejt Gjakovës, qytetit të burrave të shquar si Sulejman Vokshi, i cili ka lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë mbarëkombëtare. Por, përtej lavdisë dhe mikpritjes së ngrohtë, qëllimi ynë është të vizitojmë “Lëndinën e Pikëllimit”. Ky vend, i pagëzuar nga vetë banorët pas masakrës së Mejës, mbetet dëshmia më tronditëse e varreve masive, ku qindra viktima të pafajshme gjetën prehje pas barbarisë serbe. Në këtë vizitë, dëshmitë e shkrimtarit Engjëll Berisha na rrënqethin. Ai përshkruan skena makabre ku, pas ekzekutimeve të familjarëve, agresorët u vunë zjarrin librave shqip mbi trupat e tyre, duke tentuar të zhduknin çdo gjurmë të identitetit tonë. Gjakova dhe Drenica ishin epiqendrat e luftës, ku dhuna e ushtruar la gjurmë të thella në çdo rrugicë e mur. Megjithatë, shpirti i këtij qyteti nuk u thye. Një tjetër dëshmi e ringjalljes është biblioteka e qytetit. Në përfundim të luftës, vetëm 2% e fondit ishte në gjuhën shqipe, ndërsa pjesa tjetër ishte në serbo-kroatisht, pavarësisht se popullsia serbe në atë zonë ishte minimale. Falë angazhimit të palodhur të Engjëll Berishës, biblioteka sot ka ndryshuar rrënjësisht, duke numëruar afro 25 mijë tituj në gjuhën shqipe, si një fitore e dijes mbi errësirën. Udhëtimi ynë përfundoi në “Radio Gjakova”, një institucion që u bë zëri i lirisë dhe qëndresës. Gazetarja Vjollca na njohu me përpjekjet titanike të stafit për të shpëtuar arkivat e vlefshme nga përpjekjet e regjimit për t'i asgjësuar ato. Nën drejtimin e S. Balës, ky institucion mbetet një simbol i ruajtjes së kulturës dhe trashëgimisë sonë përballë çdo përpjekjeje për shkatërrim.