Mehmet Kraja ashpër: Kosova po udhëhiqet nga zyrtarë që nuk zotërojnë as bazat e gjuhës shqipe

Akademiku dhe shkrimtari i njohur kosovar, Mehmet Kraja, ka ngritur shqetësimin se mangësitë në shkrimin dhe të folurit e gjuhës shqipe tashmë kanë marrë përmasa institucionale në vend, duke u shndërruar në një dukuri me bekim shtetëror. Në një reagim të tij publik, Kraja thekson se institucionet më të larta të shtetit përfaqësohen nga zyrtarë të cilët nuk dinë të komunikojnë apo të shkruajnë saktësisht në gjuhën shqipe, qoftë ajo standarde apo jo. Sipas tij, zyrtarët e lartë nuk ndjejnë më nevojën për t'u përmirësuar, pasi zotërimi i drejtshkrimit nuk përbën më kusht për mbajtjen e posteve shtetërore. Ai vëren se përdorimi i gabuar i gjuhës nuk fshihet më, por madje përdoret si alibi, në një kohë kur po promovohet e ashtuquajtura “kosovarishte”, e cila sipas tij është një përzierje e dialekteve të mbushura me huazime turke dhe sllave në fusha të ndryshme gjuhësore. Duke analizuar kornizën kushtetuese, akademik Kraja vë në pah se Kushtetuta e Kosovës nuk parasheh ndalesa që në pozita kyçe publike të zgjidhen persona që flasin shqip me ndikim apo theks sllav. Përkundrazi, ai sjell në vëmendje detyrimin ligjor që gjuha serbe të përdoret edhe në rajone ku nuk jeton asnjë banor i kësaj etnie. Duke iu referuar zhvillimeve të dy dekadave e gjysmë të fundit, shkrimtari flet për dy rryma paralele në shoqëri: përpjekjet e vazhdueshme për ngritjen e standardit gjuhësor dhe, nga ana tjetër, insistimin për të zbehur këtë normë përmes promovimit të një gjuhe të lirë, e cila synon t'i kundërvihet standardit zyrtar dhe t'i japë një hov të ashtuquajtur moderniteti evropian. Ai kritikojnë edhe qasjen e vetë gjuhëtarëve, të cilët sipas tij nuk kanë sqaruar se moderniteti duhet të shoqërohet me kulturë gjuhësore e jo me nëndialekte të ngarkuara me barbarizma. Kraja shton se gjuha publike shpesh përballet me kalkime të papranueshme, ndërsa shpreh respekt për ata pak shkrimtarë që zgjedhin të shkruajnë në gegërisht por që e zotërojnë atë në mënyrë të merituar. Në përmbyllje të analizës së tij, ai shpreh habi me një grup gjuhëtarësh që, në vend se të mbrojnë normën letrare, mbështesin tendenca përçarëse që i kanë rrënjët në kohë më të hershme politike. Kraja kritikoni mungesën e parimit tek disa akademikë, të cilët nga një anë kërkojnë liberalizim të gjuhës e nga anë tjetër mbajnë qëndrime kontradiktore, duke toleruar huazime të tepruara dhe duke rrezikuar identitetin e pastër të gjuhës shqipe.