Biserko i lëshon ultimatum Serbisë: Heqja dorë nga “Bota Serbe”, kusht i panegociueshëm për paqen në rajon

Kryetarja e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, Sonja Biserko, ka theksuar nevojën urgjente që elita e re politike në Beograd të distancohet përfundimisht nga doktrina e njohur si “Bota Serbe”, si parakusht i vetëm për vendosjen e marrëdhënieve të shëndetshme me shtetet fqinje. Gjatë një prononcimi për Televizionin Federal të Bosnjë e Hercegovinës, Biserko vuri në dukje se rënia nga pushteti e Aleksandar Vuçiqit dhe ngritja e lëvizjes studentore kanë sjellë një dinamikë të freskët në skenën politike serbe, ndonëse paralajmëroi se reformat e thella kërkojnë kohë dhe durim. Ajo bëri të ditur se gurthemelor për suksesin e qeverisë së re do të jetë qasja e saj ndaj fqinjëve, me theks të veçantë te Bosnja dhe Hercegovina dhe dinamika me liderin e Republika Sërpskës, Milorad Dodik. “Beogradi, para së gjithash, duhet ta orientojë komunikimin e tij drejt Sarajevës”, u shpreh Biserko, duke kritikuar faktin se pushteti i deritanishëm serb ka preferuar kontaktet ekskluzive me Dodikun dhe rrjetet e tij të afërta politike e biznesore, duke anashkaluar institucionet qendrore boshnjake. Sipas saj, mbetet për t'u parë nëse ekipi i ri qeverisës do të vazhdojë avazin e vjetër të “Botës Serbe”, mekanizëm përmes të cilit Beogradi përpiqet të mbajë nën kontroll komunitetet serbe në rajon. Ajo nënvizoi domosdoshmërinë që Beogradi t'u japë garanci fqinjëve se ky koncept është shlyar nga axhenda shtetërore, sidomos duke pasur parasysh varësinë e plotë ekonomike dhe politike që Republika Sërpska ka nga Serbia. Në rrafshin e brendshëm, Biserko evidencoi se lëvizjet e para të ndryshimit kanë filluar të japin efekte edhe në drejtësi, ku po rihapen dosje që kanë mbetur të bllokuara për vite me rradhë. Një tjetër kambanë alarmi e ngritur nga ajo lidhet me shtrirjen e krimit të organizuar, rrjetet e të cilit e kanë vatrën kryesore në kryeqytetin serb, por shtrijnë tentakulat në tërë hapësirën rajonale. “Krimi i organizuar e ka qendrën në Beograd, por është gjithashtu i lidhur me rajonin më të gjerë. Nëse këto rrjete shpërbëhen me sukses, ndikimi mund të jetë i konsiderueshëm në të gjithë rajonin, deri në Slloveni”, deklaroi ajo. Megjithatë, Biserko sugjeroi maturi në pritshmëritë ndaj lëvizjes studentore, duke pranuar se mungesa e ekuilibrit dhe e përvojës qeverisëse mund të prodhojë divergjenca të brendshme, sidomos rreth përcaktimit të kursit të jashtëm gjeopolitik mes Bashkimit Evropian, Rusisë dhe fqinjëve. Për më tepër, ajo solli në vëmendje një sfidë të madhe që ende nuk ka marrë trajtimin e duhur nga forcat e reja: ballafaqimin e domosdoshëm të Serbisë me të kaluarën e errët dhe trashëgiminë e konflikteve të armatosura të viteve ’90. Në epilog të analizës së saj, Biserko përsëriti se transformimi demokratik i Serbisë do të vlerësohet përmes tri shtyllave kyçe: qasja ndaj rajonit, dënimi i krimeve të së kaluarës dhe përcaktimi i qartë i orientimit perëndimor në arenën ndërkombëtare.