Nga Berlini: A mund të shtrihet vala e protestave dhe ndryshimeve nga Serbia drejt Bosnjë-Hercegovinës?

Në kuadër të muajit që përkon me përvjetorin e nënshkrimit të Marrëveshjes së Dejtonit, Akademia Evropiane në Berlin ka organizuar një tryezë diskutimi të titulluar "Dejtoni dhe pasojat e tij: Sistemi evropian i paqes në Ballkanin Perëndimor". Ngjarja u fokusua te gjendja aktuale politike në Bosnjë-Hercegovinë, sidomos pas zgjedhjeve të fundit, ndërkohë që u trajtuan edhe dinamikat e reja në Serbi dhe pasojat e mundshme të tyre në marrëdhëniet mes Sarajevës dhe Banja Lukës. I ftuari kryesor i këtij aktiviteti, që u zhvillua në Shtëpinë Evropiane pranë Portës së Brandenburgut, ishte ish-Përfaqësuesi i Lartë në Bosnjë dhe Hercegovinë, Christian Schmidt. Politikani i CSU-së, i cili e ushtroi këtë detyrë deri në verën e këtij viti, ndau vlerësimet e tij mbi sfidat me të cilat përballet shteti ku kaluar vitet e fundit të mandatit. Schmidt bëri të malore se Bosnjë-Hercegovina mbetet ende larg një procesi serioz të integrimit evropian, duke iu referuar gjetjeve kritike të Komisionit Evropian për këtë vend kandidat. Ai veçoi si edhe më shqetësues raportin e OKB-së lidhur me zgjatjen e mandatit të misionit EUFOR Althea, ku nënvizohet nevoja e pazëvendësueshme e trupave ndërkombëtare për garantimin e paqes. "Asnjë shtet nuk mund të bëhet anëtar i BE-së nëse OKB-ja arrin në përfundimin se ai përbën kërcënim për paqen ndërkombëtare", u shpreh ndër të tjera Schmidt. Duke analizuar situatën në Serbinë fqinje dhe ndikimin e saj, Schmidt theksoi se ideja e shkëputjes së Republikës Serpska ka humbur shumë nga pesha e saj e dikurshme. Sipas tij, ndonëse kjo temë nuk është shlyer plotësisht nga axhenda politike, mundësitë për realizimin e qëllimeve përmes saj janë tkurrur ndjeshëm. Ai rikujtoi se ekzistonte frika për një referendum të mundshëm rreth ndarjes së Republikës Serpska vitin e ardhshëm, por shprehu bindjen se qytetarët e këtij entiteti nuk do t'i jepnin mbështetjen e duhur një nisme të tillë. I pyetur nëse pakënaqësitë dhe trazirat e ngjashme me ato në Serbi mund të përsëriten në Bosnjë-Hercegovinë, ai u tregua mjaft i rezervuar. "Serbia ka një shoqëri civile shumë më të avancuar. Bosnjë-Hercegovina nuk paraqet të njëjtën homogjenitet, dhe të rinjtë nuk funksionojnë si një bllok i vetëm. Megjithatë, nuk mund t'i përjashtoj plotësisht disa ngjashmëri në zhvillimet e ardhshme", deklaroi ai. Në vijim të debatit, drejtori për Ballkanin Perëndimor në Ministrinë e Jashtme të Gjermanisë, Niels von Redecker, pranoi hapur se Bosnjë-Hercegovina pozicionohet mes vendeve kandidate që janë më larg anëtarësimit në bllokun evropian. "Kemi shtete që ndodhen në sirtarin e parë të zgjerimit, si Mali i Zi. Bosnjë-Hercegovina nuk është as në sirtarin e dytë, por në të tretin", u shpreh von Redecker. Nga ana tjetër, gjatë diskutimeve u theksuan edhe pengesat e brendshme, ku u vu theksi te bllokadat që i vënë fre zbatimit të reformave dhe përafrimit të legjislacionit vendor me standardet e Bashkimit Evropian, duke cenuar të ardhmen evropiane të vendit.