Kriza në Shkup: Kush po i vë flakën stabilitetit dhe të ardhmes euroatlantike të Maqedonisë së Veriut?

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut po përballet me një grumbullim të rrezikshëm krizash që kërcënojnë të ardhmen e afërt të vendit. Republika e Maqedonisë së Veriut po kalon një fazë tejet të ndjeshme politike, ku vendimet e pamatura, përplasjet dhe deklaratat e papërgjegjshme rrezikojnë të prodhojnë pasoja që i kalojnë interesat afatshkurtra ditore. Në një shtet që mbështetet mbi themelet e një shoqërie shumëetnike, çdo tentativë për dominim politik, përjashtim institucional apo zbehje të të drejtave të shqiptarëve paraqet një rrezik direkt për paqen dhe stabilitetin e përbashkët. Sfida kryesore nuk është nëse ky vend ka nevojë për bashkëjetesë, por nëse krerët e tij politikë janë të vetëdijshëm për peshën e përgjegjësisë që mbajnë mbi supe. Për shkak të arkitekturës së tij ndëretnike dhe pozicionit gjeografik strategjik, ky shtet ka një rëndësi parësore për sigurinë dhe stabilitetin e të gjithë Ballkanit Perëndimor. Sot, pyetja që ngrihet me shqetësim është se kush po e garanton në të vërtetë stabilitetin e Maqedonisë së Veriut dhe kush po e vë në rrezik të ardhmen e saj politike. Maqedonia e Veriut nuk mund dhe nuk duhet të trajtohet si pronë private e një force politike, e një lideri të caktuar apo e një shumice të vetme parlamentare. Ky është një shtet që u përket të gjithë qytetarëve të tij. Çdo përpjekje për të ushtruar pushtet përmes logjikës së mbizotërimit të një komuniteti ndaj një tjetri bie ndesh me normat demokratike dhe frymën e bashkëjetesës paqësore. Në këtë kuadër, sjellja dhe qasja e kryeministrit Hristijan Mickoski karshi çështjeve ndëretnike kërkon maturi të lartë dhe përgjegjësi shtetërore. Një retorikë që amplifikon ndasitë, minimizon të drejtat e bashkësive apo i trajton kërkesat e tyre si pengesa për funksionimin e shtetit, nuk i kontribuon aspak qetësisë politike. Kryeministri i vendit duhet të mishërojë figurën e përfaqësuesit të çdo qytetari, dhe jo vetëm të atij blloku që i ka dhënë votën. Komuniteti shqiptar në Maqedoninë e Veriut nuk është aspak një palë e ftuar apo faktor dytësor. Shqiptarët janë shtyllë kryesore e historisë, ndërtimit institucional dhe zhvillimit të përgjithshëm të këtij shteti. Barazia e tyre e garantuar me kushtetutë, përfaqësimi dinjitoz në çdo nivel dhe respektimi i plotë i të drejtave nuk përbëjnë kurrsesi privilegje, por janë standarde të mirëfillta demokratike. Marrëveshja Kornizë e Ohrit e vitit 2001 vazhdon të mbetet spiranca e sigurisë për paqen dhe harmoninë ndëretnike. Dobësimi i këtij dokumenti kyç përmes kalkulimeve të ngushta partiake apo interpretimeve subjektive dhe selektive mund të minojë besimin e ndërtuar me mund ndër vite. Nga ana tjetër, edhe subjektet politike shqiptare mbajnë përgjegjësinë e tyre për të treguar unitet rreth temave jetike, pjekuri në vendimmarrje dhe përkushtim të palëkundur ndaj interesave qytetare. Maqedonisë së Veriut i mungojnë perspektiva dhe ambicia evropiane, nëse brenda kufijve të saj nuk mbrohen me vendosmëri barazia, sundimi i ligjit dhe të drejtat e të gjitha komuniteteve pa përjashtim. Anëtarësimi në NATO përbën një sukses të madh strategjik, por siguria afatgjatë kërkon domosdoshmërisht një demokraci funksionale dhe stabilitet të brendshëm të pakontestueshëm. Për më tepër, çdo shpërthim i një krize të thellë në Shkup mund të prodhojë efekte domino jashtë kufijve shtetërorë, duke destabilizuar ekuilibrat e sigurisë në tërë rajonin. Kjo e bën barrën dhe përgjegjësinë e udhëheqjes politike edhe më të madhe se zakonisht. Udhëheqja në Shkup duhet ta kuptojë qartë se problemet dhe krizat e pazgjidhura nuk zhduken përmes heshtjes apo shmangies. Ato grumbullohen dhe nesër mund të shfaqen si sfida shumë më kërcënuese. Historia e dhimbshme e Ballkanit na ka dëshmuar se arroganca e politikës, përjashtimi i tjetrit dhe mungesa e dialogut kanë gjithmonë një faturë tejet të lartë. Mesazhi mbetet i prerë: shqiptarët nuk janë kurrë pengesë për stabilitetin e Maqedonisë së Veriut. Përkundrazi, barazia dhe përfshirja e tyre e plotë në jetën institucionale përbëjnë garancitë më të forta për një të ardhme të përbashkët e të sigurt. Asnjë shtet nuk rrezikohet nga barazia e qytetarëve të tij, por vetëm nga politikat që zgjedhin ta mohojnë atë.