Lasgush Poradeci: 39 vjet nga ndarja me poetin që shndërroi dashurinë për Shqipërinë në art të përjetshëm

Sot mbushen 39 vjet nga ndarja nga jeta e një prej figurave më të ndritura të letërsisë shqipe, Llazar Gushos, i njohur për mbarë publikun si Lasgush Poradeci. I lindur më 27 dhjetor 1899 në Pogradec, poeti, shkrimtari dhe përkthyesi i shquar mbylli sytë në Tiranë më 12 nëntor 1987, duke lënë pas një trashëgimi të çmuar kulturore. Emri i tij letrar, Lasgush, lindi nga një shkrirje mjeshtërore e emrit të tij të plotë, Llazar Sotir Gusho, ndërsa mbiemri Poradeci mbeti gjithmonë një homazh për qytetin e tij të lindjes. I rritur në një mjedis me tradita të forta atdhetare, ai nisi rrugëtimin e tij arsimor në moshën 10-vjeçare në Manastir, për ta vazhduar më pas në liceun e Athinës. Në vitin 1921, ai ndërmori një udhëtim të rëndësishëm drejt Rumanisë për studime të larta. Përballë vështirësive ekonomike, ai punoi paralelisht me studimet, ndërsa u bë një figurë kyçe në lëvizjen atdhetare të kolonisë shqiptare në Bukuresht, ku bashkëpunoi ngushtë me Asdrenin. Falë një burse të akorduar nga qeveria e Fan Nolit në vitin 1924, ai përfundoi studimet e larta për Filologji Romano-Gjermane në Grac të Austrisë. Lasgush Poradeci zë një vend unik në panteonin e letërsisë shqipe. Ndryshe nga shkrimtarët e periudhës së Pavarësisë si Noli, Fishta apo Migjeni, Poradeci spikati me formimin, stilin dhe synimet e tij artistike. Ai ishte lirik i rrallë, i cili përmes një ndjeshmërie të jashtëzakonshme, i këndoi me ëmbëlsi të pashoqe bukurive të Shqipërisë dhe ndjenjës së pastër njerëzore. Krijimtaria e tij u konsolidua me botimin e vëllimeve antologjike “Vallja e yjeve” (1933) dhe “Ylli i zemrës” (1937). Pas Luftës së Dytë Botërore, ai thelloi veprimtarinë e tij krijuese dhe përkthyese. Përveç poemave si “Eksursioni teologjik i Sokratit” apo baladave për dëshmorët, ai solli në gjuhën shqipe kryevepra të letërsisë botërore, duke përkthyer autorë madhorë si Pushkini, Gëte, Hajne, Bajroni, Hygo, Majakovski dhe shumë të tjerë. Vdekja e tij më 12 nëntor 1987 shënoi fundin e një epoke për poezinë shqipe. Vepra e tij mbetet e gjallë, e vlerësuar nga mendjet më të ndritura të kombit si Eqrem Çabej, Mitrush Kuteli, Ismail Kadare dhe Sabri Hamiti, të cilët e kanë vendosur Poradecin në piedestalin e mjeshtërve të mëdhenj të fjalës shqipe.