Senatorët amerikanë kundërshtojnë thellimin e bashkëpunimit ushtarak me Izraelin

Dymbëdhjetë senatorë amerikanë u kanë bërë thirrje të martën udhëheqësve të Kongresit që të heqin tri dispozita nga një projektligj kompromisi për mbrojtjen, të cilat do të zgjeronin bashkëpunimin në teknologjinë e mbrojtjes dhe shkëmbimin e inteligjencës me Izraelin. “Ndërsa përgatiteni për të harmonizuar Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare (NDAA) për vitin fiskal 2027, ju bëjmë thirrje me respekt që të përjashtoni tri dispozita nga versioni përfundimtar i projektligjit, të cilat do të thellonin më tej aspekte shqetësuese të marrëdhënieve të SHBA-së me Izraelin në fushën e mbrojtjes dhe inteligjencës, në një kohë kur veprimet e qeverisë izraelite po minojnë gjithnjë e më shumë interesat dhe vlerat e SHBA-së”, shkruan ligjvënësit në një letër të përbashkët. Senatorët, përfshirë Chris Van Hollen, Bernie Sanders dhe Elizabeth Warren, thanë se dispozitat e kundërshtuara do ta “kufizonin aftësinë e administratës për të përcaktuar në mënyrë të pavarur mënyrën më të mirë për të mbrojtur sigurinë kombëtare të SHBA-së” dhe do ta lidhnin Washingtonin me angazhime pa afat, pavarësisht shqetësimeve lidhur me operacionet ushtarake izraelite në Gaza, Bregun Perëndimor të pushtuar dhe rajonin më të gjerë. Letra vë në shënjestër veçanërisht nenin 1217 të projektligjit të Komitetit të Senatit për Shërbimet e Armatosura dhe nenin 219 të projektligjit të miratuar nga Dhoma e Përfaqësuesve, të cilat parashikojnë krijimin e një “Nisme SHBA-Izrael për Bashkëpunimin në Teknologjinë e Mbrojtjes”. Programi synon të përshpejtojë bashkëprodhimin dypalësh, transferimin e teknologjisë dhe kërkimet e përbashkëta në fushat e inteligjencës artificiale, informatikës kuantike, luftës kibernetike, bioteknologjisë dhe sistemeve autonome. Ligjvënësit paralajmëruan se Washingtoni nuk i ndan apo bashkëprodhon në mënyrë rutinore teknologjitë në këto fusha të ndjeshme të luftës, madje as me aleatët e tij në kuadër të traktateve, siç janë vendet anëtare të NATO-s. Ata theksuan se presidenti Donald Trump tashmë ka autoritetin, sipas ligjeve ekzistuese, për të negociuar marrëveshje dypalëshe pa pasur nevojë për një mandat nga Kongresi. Senatorët theksuan se integrimi i thellë do t’i jepte Izraelit ndikim mbi asetet ushtarake amerikane. Ata iu referuan përdorimit të mëparshëm nga qeveria izraelite të kushteve të bashkëprodhimit për mbrojtjen raketore, për të bllokuar transferimin e sistemeve amerikane Iron Dome në Ukrainë. Ata paralajmëruan se kjo nismë do të përfshinte teknologjinë izraelite në bazën industriale të mbrojtjes amerikane dhe do t’i bënte të kushtueshme ndryshimet e ardhshme të politikave.Në letër thuhet gjithashtu se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e ka përvetësuar hapur si sukses të tij këtë kornizë bashkëpunimi, me synimin për t’i zhvendosur marrëdhëniet e mbrojtjes “nga ndihma drejt partneritetit”. Senatorët paralajmëruan se kjo strategji synon të zëvendësojë kanalet transparente të financimit të ndihmës ushtarake të huaj me procedura jotransparente të prokurimit në fushën e mbrojtjes. Kjo vjen veçanërisht pasi Netanyahu u mburr se kishte kërkuar një përballje me Iranin për dekada, një luftë të cilën ligjvënësit e cilësuan si “katastrofë strategjike” për interesat amerikane. Grupi i senatorëve kërkoi gjithashtu heqjen e nenit 618 nga pjesa e projektligjit që lidhet me autorizimin e veprimtarive të inteligjencës. Ky nen parashikon zgjerimin e shkëmbimit të inteligjencës me Izraelin, duke ia ndaluar njëkohësisht degës ekzekutive pezullimin, zvogëlimin ose kufizimin thelbësor të këtij bashkëpunimi. Lidhja e duarve të presidentit për të mos lejuar ndryshimin e nivelit të shkëmbimit të inteligjencës do të ishte “e papërgjegjshme”, pohuan ligjvënësit, veçanërisht pas zbulimeve publike se Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes (DIA) kohët e fundit e ka ngritur kërcënimin e kundërzbulimit nga Izraeli në “nivelin më të lartë”.