Kthesa historike në Serbi: Drejtësia aktivizohet menjëherë pas rënies së regjimit të Vuçiqit

Vala e arrestimeve ka përfshirë Serbinë gjatë dy javëve të para pas zgjedhjeve, duke shënuar një kthesë të papritur në sistemin e drejtësisë së vendit. Këto ndalime po ndodhin nën dyshimet e forta për korrupsion, dhunë ndaj studentëve, manipulim të procesit zgjedhor dhe shpërdorim të detyrës zyrtare. Edhe pse Lista Studentore, si forca fituese e zgjedhjeve të 25 tetorit, ende nuk e ka marrë zyrtarisht pushtetin, institucionet kanë nisur menjëherë shqyrtimin e dosjeve të vjetra të pazgjidhura dhe hapjen e hetimeve të reja. Në mesin e personave të prangosur figurojnë rreth 20 zyrtarë policorë, përfshirë këtu edhe disa figura të larta drejtuese të strukturave të rendit. Pjesë e këtyre hetimeve janë edhe dyshimet për keqtrajtimin fizik të studentëve gjatë protestave masive të zhvilluara pak më shumë se një vit më parë. “Më në fund fle e qetë”, është shprehur për Radion Evropa e Lirë Nikolina Sinxheliq, studente në Fakultetin e Shkencave Politike. Ajo më herët kishte ngritur akuza publike ndaj zyrtarului të lartë të policisë, Marko Kriçak, duke e denoncuar për kanosje me përdhunim dhe brutalitet policor pas një proteste antiqeveritare. Kriçak dhe nëntë persona të tjerë, të cilët përfshijnë ish-zyrtarë dhe zyrtarë aktualë të Njësisë për Sigurimin e Personave dhe Objekteve të Caktuara (JZO), janë vendosur nën masën e paraburgimit deri në 30 ditë. Në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, Partia Përparimtare Serbe e Aleksandar Vuçiqit pësoi një disfatë të rëndë, duke i dhënë fund një sundimi 14-vjeçar të karakterizuar nga tendenca të forta autoritare. Lista Studentore, një lëvizje që lindi nga protestat dyvjeçare kundër ekzekutivit, arriti të sigurojë 140 mandate në Kuvendin e Serbisë, ndërsa formacioni politik i Vuçiqit mblodhi vetëm 103 ulëse. Kërkesat kryesore të kësaj liste gjatë fushatës kishin në fokus luftën e pakompromis kundër krimit dhe korrupsionit, si dhe rivendosjen e llogaridhënies institucionale. Teksa festimet në sheshe nuk kishin përfunduar ende, nëpër institucione nisi hapja e dosjeve që kishin mbetur të bllokuara ndër vite. Vetëm dy ditë pas zgjedhjeve, Prokuroria e Lartë Publike themeloi një komision të posaçëm me pesë anëtarë, me detyrë që të auditojë punën e të gjitha 87 prokurorive në territorin e Serbisë. Nën koordinimin e këtij trupi hetimor, u vunë në lëvizje procedura kyçe, përfshirë edhe zbardhjen e dhunës policore ndaj studentëve që daton nga protestat e gushtit 2025. Ky zhvillim u konfirmua për Radion Evropa e Lirë nga prokurori i lartë publik, Goran Illiq, i cili ndodhet në krye të këtij komisioni, duke shtuar se procedurat po udhëhiqen nga organet kompetente të akuzës. I pyetur se për çfarë arsye këto raste nuk kishin marrë trajtimin e duhur më parë, Illiq pranoi se kishte pasur barriera sistematike në çdo nivel të drejtësisë. “Kemi hasur në pengesa të mëdha nga ana e policisë, por fatkeqësisht edhe nga vetë prokurorët, të cilët i mbanin lëndët e caktuara të mbyllura në sirtarë, pavarësisht faktit se ato plotësonin kushtet ligjore për t'u proceduar. Pengesa nuk kanë munguar as nga gjykatat”, theksoi Illiq, duke shtuar se kjo situatë është konstatuar nga dokumentacioni i shqyrtuar deri më tani. Organizatat e shoqërisë civile ndër vite kishin tërhequr vërejtjen se prokuroritë serbe po shkelnin të drejtat qytetare, përmes mosveprimit ose abuzimit me autoritetin ligjor. Duke komentuar aktivitetin e komisionit, Illiq u shpreh se brenda institucionit të akuzës tashmë është krijuar një ambient më i përshtatshëm për ndjekjen penale të shkelësve të ligjit. “Nuk ekzistojnë më pengesa për të vënë përpara përgjegjësisë penale personat që kanë kryer vepra penale, pavarësisht funksioneve që mbajnë apo lidhjeve që mund të kenë pasur me nomenklaturën e mëparshme pushtetore”, deklaroi ai. “Objektivi ynë është që kjo frymë e re të konsolidohet edhe pas konstituimit të Qeverisë së re. Shpresojmë se do t'ia dalim mbanë në këtë mision”, përfundoi Illiq. Ndërkohë, zyrtarët e policisë të ndaluar gjatë kësaj faze po hetohen nën dyshimet se kanë ushtruar dhunë dhe trajtim çnjerëzor ndaj disa individëve brenda garazheve të objektit të Qeverisë së Serbisë.