Si të mposhtim lodhjen mendore dhe të rikuperojmë pasionin për jetën në kohë krizash

Ngarkimi i përditshëm me hallet e botës nuk është kurrë një nisje e mbarë për ditën. Ekspertët e psikologjisë këshillojnë se çelësi i ndryshimit qëndron pikërisht te mënyra se si filtrojmë rrjedhën e informacioneve, mendimet tona dhe ato pak detaje të vogla që i kemi plotësisht nën kontroll. Ka mëngjese kur vetëdijësimi nuk shoqërohet me energji, por me një këputje kronike që duket sikur ka zënë rrënjë që dje. Edhe para se të shijojmë filxhanin e parë të kafesë, sytë tanë ndeshin titujt alarmantë të mediave, kronika konfliktesh, kriza financiare, përplasje politike dhe ngjarje rrëqethëse që na rëndojnë shpirtin. Në vendin tonë, njëlloj si kudo tjetër në globin tonë, duket se gjithmonë gjendet një motiv për t'u shqetësuar, për t'u ankuar dhe tepër pak hapësirë për t'u ndjerë të qetë e të lumtur. Brenda kësaj klime të zymtë, pa e kuptuar fare, ne adoptojmë një optikë pesimiste ndaj ekzistencës sonë. Vullneti për të bërë projekte zbehet, angazhimet që dikur na dhuronin buzëqeshje shtyhen pafundësisht, dhe orët e ditës kalojnë thjesht duke shlyer detyrimet mekanike, pa ndjerë asnjë grimcë përmbushjeje. Megjithatë, a duhet t'i lejojmë rrethanat e jashtme të komandojnë gjendjen tonë emocionale dhe mënyrën se si jetojmë? Për fat të mirë, shkenca e psikologjisë ofron përgjigje konkrete. Kur lajmet e zymta gërryejnë çdo pikë energjie Studiuesit e sjelljes njerëzore kanë konstatuar se konsumimi i tepërt i informacioneve shqetësuese dëmton ndjeshëm balancën emocionale, duke përshkallëzuar nivelet e ankthit, stresit dhe ndjenjës së pafuqisë. Një kumtesë e Shoqatës Amerikane të Psikologjisë (APA) lidhur me mbingarkesën informative nënvizon se ndjekja e pandërprerë e ngjarjeve negative ndez një mekanizëm rrethor shqetësimi. Sa më shumë përpiqemi të jemi në rrjedhë të çdo zhvillimi, aq më shumë zhytemi në ndjenjën e tejskajshme të impotencës përballë dukurive që nuk mund t'i ndryshojmë dot. Kjo nuk nënkupton se duhet të shmangim realitetin apo të tregohemi indiferentë ndaj botës rreth nesh. Përkundrazi, do të thotë të ndërgjegjësohemi se informimi nuk duhet kurrsesi të shndërrohet në një burim rraskapitjeje psikologjike. Këshillat kyçe për këtë drejtim përfshijnë shmangien e kontrollit të lajmeve menjëherë pas zgjimit dhe para gjumit. Njëkohësisht, është e rëndësishme të përzgjidhni pak burime kredibele informimi dhe t'i vendosni vetes fasha kohore të rrepta. Çaktivizoni çdo njoftim telefonik që nuk paraqet ndonjë domosdoshmëri urgjente në jetën tuaj. Kurrë mos e barazoni të qenit i informuar me detyrimin moral për t'u përfshirë emocionalisht në çdo dramë botërore. Orientimi drejt sferës sonë të ndikimit dhe jo te pamundësitë Psikologu i njohur amerikan Martin Seligman, një nga pionierët e psikologjisë pozitive, ka analizuar gjerësisht dukurinë e njohur si pafuqia e mësuar (learned helplessness). Sipas kësaj teorie, përballja e vazhdueshme me situata që i përjetojmë si të pashmangshme jashtë kontrollit tonë na bën të humbasim besimin se përpjekjet tona vlejnë diku. Kjo godet drejtpërdrejt motivimin dhe nismën për veprim. Në përditshmëri, kjo reflektohet përmes shprehjeve si: "Nuk ndryshon asgjë kurrë", "Kot lodhem" apo "Gjithçka është e kotë". Në realitet, jo çdo gjë gjendet jashtë sferës sonë të kontrollit. Ne nuk mund të diktojmë vendimet e të tjerëve, rrjedhat gjeopolitike apo krizat globale. Megjithatë, ne kemi në dorë plotësisht mënyrën se si e skicojmë ditën tonë, kujt ia falim kohën tonë të çmuar, si kujdesemi për shëndetin tonë dhe çfarë hapash praktikë hedhim për të nesërmen. Pikërisht këtu rifillon rimëkëmbja e ndjenjës së kontrollit personal. Mos prisni që motivimi të trokasë para se të veproni! Veproni të parët dhe motivimi do t'ju ndjekë pas! Një ndër gabimet më të zakonshme është pritja e gjendjes shpirtërore ideale përpara se të ndërmarrim një hap. Presim të kemi dëshirën për të ecur, për të bërë aktivitet fizik, për të lexuar, për të kontaktuar miqtë apo për të startuar një sipërmarrje të re. Por në të shumtën e rasteve, veprimi duhet t'i paraprijë entuziazmit, një teknikë kjo e njohur si aktivizimi i sjelljes që aplikohet me sukses edhe në psikoterapi.