Përplasja për provimin e jurisprudencës në shqip: Mickoski refuzon kërkesën e plotë të studentëve, vazhdon ngërçi në Maqedoninë e Veriut

Çështja e dhënies së provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe në Maqedoninë e Veriut vijon të mbetet e pazgjidhur, pasi qëndrimet e shprehura nga kryeministri Hristijan Mickoski dhe zëvendëskryeministri Bekim Sali nuk kanë arritur t'i bindin studentët e pakënaqur. Kryeministri Mickoski ka theksuar prerazi se ky provim nuk mund të realizohet plotësisht në gjuhën shqipe. Ai ka hedhur në tavolinë një propozim sipas të cilit vetëm pjesa teorike mund të jepet në gjuhën amëtare të studimeve, ndërsa pjesa praktike — që përfshin simulimin e procedurave gjyqësore penale dhe civile — duhet domosdoshmërisht të zhvillohet në gjuhën maqedonase. Bazuar në këtë skenar, kandidatët do të kenë mundësinë të testohen në shqip, turqisht ose anglisht vetëm për segmentin teorik, por jo për të gjithë provimin në tërësi. Një qasje e tillë bie ndesh me kërkesën parimore të rreth 400 studentëve shqiptarë, të cilët insistojnë që i gjithë provimi i jurisprudencës të zhvillohet në gjuhën shqipe, njësoj siç kanë kryer edhe ciklin e studimeve universitare. Në krahun tjetër, zëvendëskryeministri i parë, Bekim Sali, ka bërë të ditur se ekzekutivi është duke punuar intesivisht për një zgjidhje të qëndrueshme, duke nënvizuar se kjo nismë nuk do të kufizohet vetëm te jurisprudenca, por do të shtrihet edhe te provimet e tjera profesionale. Sali ia ka faturuar përgjegjësinë për këtë situatë administratës së mëparshme, ndërsa ka pohuar se qeveria aktuale po tenton të ndreqë padrejtësitë ndaj të rinjve. Ai ka dhënë garanci se zgjidhja që po shqyrtohet është në harmoni të plotë me Kushtetutën dhe Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve, duke shprehur gjithashtu vullnetin për të vazhduar dialogun e hapur me studentët, fakultetet juridike dhe Ministrinë e Drejtësisë. Megjithatë, ende nuk ka ndonjë afat kohor se kur mund të vuloset vendimi përfundimtar. Përfaqësuesi i studentëve, Mevlan Ademi, ka konfirmuar se ata mbeten të hapur për bisedime të mëtejshme me institucionet, por kërkojnë argumente të prera juridike, llogaridhënie dhe afate kohore të matshme. "Nuk kërkojmë zgjidhje të pjesshme, por të drejtën e plotë", shprehen me vendosmëri studentët. Ademi e ka vlerësuar propozimin e fundit si një lëvizje pozitive krahasuar me praktikat e kaluara, por ka theksuar se ai dështon t'i japë fund problemit rrënjësisht. Sipas tij, institucionet nuk kanë ofruar ende një shpjegim bindës se përse provimi nuk mund të organizohet 100 për qind në gjuhën shqipe, ose pse kandidatëve nuk u lejohet të paktën të dorëzojnë përgjigjet në shqip gjatë provimit praktik. Një tjetër pikë e nxehtë mbetet edhe periudha kohore e nevojshme për implementimin e këtyre ndryshimeve. Ademi ka paralajmëruar se, edhe në skenarin më optimal, ky proces rrezikon të zgjasë më shumë se një vit kalendarik. Po ashtu, ai ka kundërshtuar fuqishëm idenë e dërgimit të kësaj çështjeje në Komisionin e Venecias, pasi një hap i tillë do të prodhonte vetëm zvarritje të panevojshme. Në këtë debat institucional është përfshirë edhe ministri i Drejtësisë, Jeton Shasivari, i cili ka dalë me një propozim që 84 për qind e provimit të zhvillohet në gjuhën shqipe. Mirëpo, ky propozim thuajse u hodh poshtë nga kryeministri Mickoski vetëm një ditë më vonë, duke e zhytur në paqartësi qëndrimin zyrtar të qeverisë. Tani, studentët kërkojnë garanci të forta se cilën nga alternativat do të mbështesë ekzekutivi dhe se kur do të nisë konkretisht zbatimi i saj në praktikë. Kujtojmë se çështja e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe u hap për herë të parë në nëntor të vitit 2024, ndërsa mori përmasa më të gjera në fillim të këtij viti, kur afro 400 studentë nga Universiteti i Tetovës, Universiteti i Evropës Juglindore dhe Universiteti “Nënë Tereza” dorëzuan një peticion zyrtar në adresë të institucioneve shtetërore.