Projekti i Unazës së Jashtme të Prishtinës në udhëkryq: Sfidat e financimit dhe përplasjet politike

Ndërtimi i Unazës së Jashtme të Prishtinës, një nga nismat më të rëndësishme infrastrukturore të paralajmëruara ndër vite për t'i dhënë fund tollovisë në trafik dhe për të stimuluar zgjerimin urban, mbetet ende në letër. Edhe pse ekzekutivi ka hedhur një hap të parë përmes përfshirjes së këtij aksesi rrugor në Kornizën Afatmesme të Shpenzimeve për periudhën 2027–2029, sfidat lidhur me sigurimin e fondeve, procedurat e shpronësimit dhe bashkëpunimin ndërinstitucional vijojnë të mbeten të hapura. Sipas parashikimeve aktuale buxhetore të Qeverisë, për vitin 2027 janë planifikuar vetëm 1 milion euro, shifër kjo që rritet në 10 milionë euro për vitin 2028, ndërsa për vitin 2029 parashihet alokimi i 50 milionë eurove. Megjithëse zyrtarët në Komunën e Prishtinës e kanë mirëpritur këtë lëvizje buxhetore, ata theksojnë se shifrat e deritanishme janë të pamjaftueshme për ta jetësuar këtë vepër madhore. "Unaza e Jashtme e Prishtinës është një projekt madhor infrastrukturor, me rëndësi të veçantë jo vetëm për qytetarët e Prishtinës, por edhe për të gjithë Kosovën. Duke pasur parasysh përmasat dhe koston e këtij projekti, është e qartë se vlera e investimit tejkalon buxhetin e planifikuar nga Ministria për vitin 2027. Për realizimin e plotë të tij nevojitet një mbështetje më e gjerë financiare, përfshirë mundësinë e financimit përmes kredive dhe arritjen e një marrëveshjeje ndërmjet Komunës së Prishtinës dhe Qeverisë së Kosovës, marrëveshje e cila ende nuk është konkretizuar", u shpreh Zyhrije Pllana, drejtoreshë e Investimeve Kapitale. Në krahun tjetër, subjektet opozitare në Kuvendin Komunal të Prishtinës hedhin akuza ndaj administratës aktuale të udhëhequr nga Përparim Rama, duke argumentuar se megjithëse ky projekt është përmendur shpesh në rrafshin retorik, ai është anashkaluar financiarisht në buxhetet vjetore të kaluara. "Qe 5 vite në qeverisje z. Rama e ka përmendur Unazën e Jashtme të qytetit, por asnjëherë nuk e ka vendosur si pjesë të buxhetit për vitet në të cilat ka qeverisur. Tani e kemi parë që Qeveria e ka futur në projektbuxhet. Janë të ndara për vitin e parë 1 milion, vitin e dytë më duket 13 milionë dhe vitin e tretë 50 milionë. Tashmë është e qartë se Unaza e Jashtme do të bëhet me buxhet të Republikës së Kosovës. Uroj që Komuna ta bëjë pjesën e vet për shpronësimin e pronave", deklaroi Gëzim Sveçla, asamblist i Lëvizjes Vetëvendosje. Vërejtje të forta në drejtim të qeverisjes lokale adreson edhe Bekim Salihu nga Instituti GAP, i cili vë në pah një boshllëk të theksuar në aspektin e planifikimit hapësinor. "Po flasim për mangësi serioze që i ka Komuna e Prishtinës për hartimin dhe finalizimin e planeve konkrete urbane, të cilat i mundësojnë zhvillim dhe qartësi në lidhje me atë se çfarë planifikohet", theksoi Bekim Salihu. Me një gjatësi të parashikuar prej rreth 23 kilometrash, Unaza e Jashtme e Prishtinës është konceptuar si një arterie alternative që do të qarkullojë rreth e përqark kryeqytetit, me synimin parësor për të shkarkuar fluksin e madh të automjeteve dhe për t'i dhënë mundësi shoferëve që t'i shmangen qendrës urbane.