Kujtesa kombëtare në letër: Thesaret historike që ruajnë dy shtetet shqiptare dhe ritmi i digjitalizimit

Institucionet arkivore të Kosovës dhe Shqipërisë bëjnë bashkë thesare të çmuara të historisë, të cilat dokumentojnë ngjarjet dhe transformimet ndër shekuj. Krerët e këtyre dikastereve vënë theksin te domosdoshmëria e mbrojtjes, sistemimit dhe modernizimit digjital të këtyre dëshmive, me qëllim që t'i afrojnë më shumë ato për hulumtuesit dhe opinionin e gjerë. Deri më tani, Arkivi i Kosovës ka përfunduar digjitalizimin e rreth 11 milionë kopjeve të dokumenteve, shifër kjo që përfshin afërsisht 12 për qind të fondit total. Materialet e arkivuara shërbejnë si dëshmi të pakundërshtueshme të rrjedhave tona historike. Nga Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës bëjnë me dije se kujdesi dhe trajtimi i këtyre dëshmive u japin mundësi ekspertëve që të kryejnë kërkime përmes shkrimeve burimore origjinale. "Ne posedojmë dokumente të vitit 1437 që është dorëshkrim i asaj kohe, poashtu është të vitit 1608 është dokument noterial i cili është shit-blerje prej asaj kohe. Kështuqë posedojmë edhe dokumente të vjetra por qëllimi është të jemi sa më afër qytetarit", thotë Mehmet Xhemajli, drejtor ekzekutiv i ASHAK-së. Në të njëjtën linjë, edhe rrjeti arkivor i Shqipërisë strehon dëshmi me peshë madhore për të kaluarën e shtetit shqiptar dhe ecurinë e tij ndër epoka. "Dokumenti më i vjetër është një nga kodikët, kodiku i Korçës që është i shek. VI. Pak arkiva mund të mburren që të kenë një dokument kaq të vyer e kaq të rrallë", thotë Auron Rrokaj, drejtor i Përgjithshëm i Arkivave të Shqipërisë. Përveç kujdesit fizik dhe sistemimit, drejtuesit e të dyja institucioneve e shohin transformimin digjital si një mekanizëm kyç për ruajtjen afatgjatë dhe lehtësimin e qasjes në këto fonde të pasura. "Jemi shteti i dytë ose i tretë në botë për sasinë e fondeve arkivore të digjitalizuara, na e kalon India me 50%, ne kemi arritur te 25%, arrijmë në fund të këtij viti, me këto ritme. Duke pasur parasysh se vendi më i mirë në Europë ka 8% të digjitalizuara kurse SHBA ka vetëm 5%", thotë Rrokaj. "Kemi arrit diku rreth 11 milion kopje që i kemi digjitalizuar deri më tani, me kilometra është pak a shumë sepse i kemi diku rreth 11 km në total në të gjitha arkivat e Kosovës, kështu që i bie diku rreth 12% e digjitalizimit të dokumenteve", shprehet Xhemajli. Përmes përkushtimit ndaj mirëmbajtjes, përpunimit teknik dhe kalimit në formë digjitale, arkivat luajnë një rol të pazëvendësueshëm në mbrojtjen e identitetit kolektiv dhe trashëgimisë dokumentare për brezat që vijnë.