Kriza në sektorin e qumështit: Shoqata i drejtohet Qeverisë për masa urgjente dhe garanci financiare

Shoqata e Qumështorëve të Kosovës (SHQK) i ka bërë thirrje ekzekutivit që të ndërmarrë hapa të menjëhershëm për të garantuar mbrojtjen financiare të prodhuesve vendorë të qumështit, duke kërkuar zbatimin e legjislacionit në fuqi dhe përmirësimin e kornizës ligjore për pagesat në kohë. Nëpërmjet një deklarate publike, kjo shoqatë ka bërë të ditur se viti 2026 është shoqëruar me sfida të mëdha për fermerët, të cilët janë përballur me sasi të tepërta të qumështit, rënie të çmimeve, refuzim të pranimit në pikat grumbulluese dhe ngecje të theksuara në shlyerjen e faturave për prodhimin e dorëzuar. Sipas përfaqësuesve të SHQK-së, pavarësisht se pengesat me tepricat dhe procesin e grumbullimit janë tejkaluar, detyrimet e pashlyera për qumështin e dorëzuar vazhdojnë të përbëjnë një barrë të rëndë për blegtorët. “Qumështi dorëzohet çdo ditë. Pagesat vonohen. Kush i mbron fermerët?”, theksohet në reagimin e Shoqatës. Aty vihet në dukje se zvarritja e pagesave rrezikon drejtpërdrejt mbijetesën e fermave, vendet e punës dhe garantimin e furnizimit të tregut vendas me qumësht, pasi shpenzimet e pashmangshme për ushqimin e kafshëve, pagat e personelit dhe detyrimet kreditore nuk mund të shtyhen. Në këtë reagim janë sjellë në vëmendje edhe praktikat e disa shteteve evropiane, si Estonia, Letonia dhe Bullgaria, ku prodhuesit janë ndeshur me borxhe të prapambetura dhe rrezikun e falimentimit të qumështoreve. Duke u nisur nga këto raste, SHQK ka parashtruar një sërë kërkesash konkrete drejtuar Qeverisë së Kosovës. Ndër kërkesat parësore përfshihet zbatuarishmëria efektive e Ligjit për kamatëvonesat në transaksionet tregtare, përshpejtimi i procedurave përmbarimore për arkëtimin e fondeve dhe mbrojtja juridike e fermerëve në skenarë falimentimi të qumështoreve. Gjithashtu, kërkohet përcaktimi i një afati maksimal prej 30 ditësh për likuidimin e pagesave të qumështit të freskët, vendosja e detyrimit ligjor për kontrata me shkrim, si dhe ndërtimi i mekanizmave të qartë të garancisë financiare. Një tjetër propozim i rëndësishëm është themelimi i një fondi garantues ose mekanizmi sigurimi, përmes të cilit blegtorët do të kishin mundësi të arkëtonin të ardhurat e tyre edhe në rastet kur pikat e grumbullimit dështojnë të shlyejnë detyrimet. Po ashtu, SHQK ka kërkuar ngritjen e një grupi ndërinstitucional, ku të përfshihen edhe aktorë nga sektori privat, për të monitoruar zbatimin e ligjeve dhe për të hartuar ndryshimet e nevojshme rregullatore. Në mbyllje të reagimit, Shoqata ka nënvizuar se blegtorët nuk duhet të mbajnë mbi supe peshën financiare të borxheve të industrisë. “Fermerët nuk duhet të mbajnë barrën financiare të borxheve të industrisë. Nga vështirësitë në arkëtimin e borxheve duhet të kalojmë te parandalimi i krijimit të tyre!”