Dokumentet historike fundosin pretendimet e Vulinit: Si u ndryshua dhunshëm demografia e Gjakovës përmes kolonizimit

Studiuesi Fahri Xharra ka bërë publike një sërë faktesh dhe dokumentesh arkivore që hedhin dritë mbi procesin e kolonizimit të fshatrave të Gjakovës me familje serbe dhe malazeze gjatë kohës së Mbretërisë SKS/Jugosllavisë. Këto të dhëna vijnë si një përgjigje e prerë ndaj pretendimeve të politikanëve serbë, përfshirë Aleksandar Vulinin, i cili ka deklaruar se Gjakova gjoja përbën një tokë historike serbe. Sipas hulumtimit të prezantuar nga Xharra, vendosja e qindra familjeve kolone në trojet shqiptare nuk ka qenë aspak e natyrshme, por pjesë e një politike shtetërore të mirëfilltë për tjetërsimin e strukturës demografike të Kosovës. Ai argumenton se këto vendbanime artificiale u ngritën në zona ku më parë nuk kishte pasur kurrë popullatë sllave, duke konfiskuar tokat bujqësore dhe kullotat e banorëve vendas. Statistikat e dokumentuara sipas periudhave dhe lokaliteteve tregojnë qartë shtrirjen e këtij projekti. Për shembull, në Lugbunar (të njohur atëherë si Zimonjiq apo Petrovac), midis viteve 1927–1933 u vendosën 122 familje kolone mbi kullotat e fshatrave shqiptare, ndërsa në Zhub dhe Dol u vendosën 111 familje malazeze me 501 anëtarë gjatë viteve 1931–1936. Procesi i kolonizimit përfshiu një numër të madh fshatrash të tjera. Në Fushën e Kallavajt, mes Dobroshit dhe Junikut, u vendosën 92 familje; në Bec u shënuan 82 familje të ardhura; ndërsa në Nakaradë, në hyrje të Gjakovës nga drejtimi i Prizrenit, u vendosën 59 familje. Po ashtu, në malet e Hereçit u strehuan 58 familje serbe dhe malazeze, në Gradisha afër Urës së Fshejt u vendosën 44 familje gjatë viteve 1926–1931, kurse në Piskotë, në drejtim të Pejës, u vendosën 43 familje. Të dhënat dëshmojnë gjithashtu se në aksin Meqë–Cërmjan u vendosën 43 familje me 192 anëtarë gjatë viteve 1932–1933, në Brovinë e Morinë u kolonizuan 37 familje me 169 anëtarë, ndërsa në Bishtazhin, Lipovec e Smaç u vendosën 33 familje me 164 anëtarë. Kolonizimi preku edhe Mejën dhe Orizen me 31 familje kryesisht malazeze, Dobrixhën (Dubravë) me 14 familje në vitin 1930, si dhe Jabllanicën, Lutin dhe Vardishten, ku u vendosën 27 familje me 123 banorë midis viteve 1931–1936. Nëpërmjet këtyre arkivave dhe shifrave kokëforta, Xharra demanton deklaratat e zyrtarëve të lartë serbë, siç ishte rasti i Vulinit, i cili insistonte se Gjakova ka qenë historikisht tokë serbe. Hulumtimi dëshmon se prania e popullatës sllave në ato treva ishte rezultat i një projekti të dhunshëm politik dhe ushtarak të strukturave jugosllave të kohës.