Toka e Deçanit dhe letra për Asociacionin: Pse Kosova mbetet ende jashtë Këshillit të Evropës?

Pavarësisht lëshimeve të rëndësishme politike dhe vendimeve të ndërmarra nga ekzekutivi kosovar, dyert e Këshillit të Evropës mbeten ende të mbyllura për vendin. Toka e Manastirit të Deçanit u regjistrua zyrtarisht dhe angazhimet për themelimin e Asociacionit u përcjellën përmes kanaleve zyrtare, megjithatë aspirata për anëtarësim nuk u realizua. Administrata e udhëhequr nga Albin Kurti i kaloi Manastirit të Deçanit pronësinë mbi 24 hektarë tokë dhe ofroi garanci me shkrim për krijimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe, por ftesa zyrtare për t'u bërë pjesë e Këshillit të Evropës vazhdon të mungojë. Më 13 mars 2024, Qeveria e Kosovës i lëshoi urdhër formal Agjencisë Kadastrale për zbatimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese që i jepte pronësinë e tokës Manastirit të Deçanit. Kryeministri Kurti pranoi publikisht në atë kohë se ky hap po ndërmerrej si domosdoshmëri për të shmangur pengesat drejt Këshillit të Evropës. Ai theksoi se kabineti qeveritar kishte vetëm dy alternativa: të zbatojë vendimin për të hapur rrugën e integrimit, ose të ballafaqohet me bllokimin e procesit. Si rrjedhojë e këtij veprimi, më 16 prill 2024, Kosova siguroj mbështetje masive në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës. Me 131 vota pro dhe 29 kundër, ky institucion rekomandoi pranimin e Kosovës në këtë organizatë ndërkombëtare. Mirëpo, ky zhvillim pozitiv doli të mos mjaftonte për epilogun final. Në datën 16 maj 2024, atëherë në cilësinë e ministres së Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Donika Gërvalla, i adresoi një letër zyrtare kryetarit të Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës, Theodoros Rousopoulos. Në këtë shkresë, Qeveria premtoi se do të hartonte një draft-statut për Asociacionin e komunave me shumicë serbe, bazuar në modelin e Fondacionit Friedrich Ebert, dhe do ta dorëzonte për vlerësim në Gjykatën Kushtetuese para përfundimit të muajit maj 2024. Ministrja Gërvalla shprehu optimizmin se ky zotim do t'i hapte rrugën Kosovës që të ftohej zyrtarisht si anëtarja e 47-të e Këshillit të Evropës. Megjithatë, vetëm një ditë më vonë, më 17 maj, Komiteti i Ministrave zgjodhi të mos e përfshijë çështjen e anëtarësimit të Kosovës në agjendën e tij vendimmarrëse. Reagimi i Gërvallës pas këtij zhvillimi ishte i prerë, duke deklaruar se oferta e ekzekutivit për Asociacionin kishte humbur çdo relevancë pas refuzimit. Kështu, megjithëse prona e Manastirit të Deçanit u regjistrua në kadastër dhe zotimet për Asociacionin u dorëzuan me shkrim, anëtarësimi i munguar mbetet një histori e pambyllur. Më shumë se dy vite pas votimit triumfues në Asamblenë Parlamentare, Kosova vazhdon të mbetet jashtë kësaj organizate evropiane të të drejtave të njeriut. Ndërkohë, kreu i diplomacisë Glauk Konjufca kishte kritikuar më parë ish-emisarin evropian, Miroslav Lajçak, duke e akuzuar se i kishte ngarkuar Kosovës kushtin e padrejtë të Asociacionit për anëtarësim në Këshillin e Evropës, ndërsa shprehte besimin se partnerët ndërkombëtarë do të kontribuojnë në tejkalimin e kësaj pengese.