E vërteta historike: Kur u themelua realisht Partia Komuniste e Shqipërisë dhe roli i Enver Hoxhës

Për dekada me radhë, nostalgjikët e regjimit të kaluar dhe simpatizantët e tyre kanë festuar datën 8 Nëntor si ditëlindjen e Partisë Komuniste të Shqipërisë. Në këtë ngjarje, Josif Broz Tito konsiderohet si “gjinekologu”, ndërsa Miladin Popoviçi dhe Dushan Mugosha funksiononin si “mami”, të ndjekur më vonë nga këshilltarë si Bllazho Jovanoviçi, Vukmanoviç Tempo dhe Njaz Dizdareviçi. Megjithatë, kjo histori zyrtare ka lënë pas të vërteta të rëndësishme që fatmirësisht i kanë shpëtuar manipulimit të dokumenteve arkivore nga strukturat e diktaturës. Një dritë e re mbi këtë ngjarje është hedhur përmes të dhënave të bëra publike nga dr. Vasfi Baruti. Sipas dokumenteve historike që ai citon, Partia Komuniste Shqiptare nuk ka lindur në Nëntor, por më 12 tetor 1941, në fshatin Vitomiricë të Pejës. Ajo u formua gjatë një mbledhjeje politike 18-orëshe, e cila u drejtua nga i dërguari i Partisë Komuniste të Jugosllavisë, Boris Vukmiroviç. Në këtë tubim historik morën pjesë katër përfaqësues jugosllavë dhe katër delegatë nga grupet e ashtuquajtura komuniste në Shqipëri. Ndër ta ishin tre figura nga Kosova të lidhura ngushtë me PKJ-në – Fadil Hoxha, Elhami Nimani (i cili më vonë pati poste drejtuese në UDB) dhe Ali Shykria – ndërsa i vetmi përfaqësues nga Shqipëria e sotme ishte Koço Tashko. Nga ky takim dolën gjashtë vendime, të cilat në thelb shërbenin si udhëzime apo “detyra shtëpie” për lëvizjen komuniste në territorin shqiptar. Studiues të njohur e kanë analizuar thellësisht këtë ngjarje. Akademiku Ali Hadri ishte historiani i parë shqiptar që hulumtoi gjerësisht mbledhjen e Vitomiricës. Pas tij, kontribut të çmuar dha edhe prof. dr. Nina Smirnova (1928-2001), e cila kishte studiuar në Universitetin “Lomonosov” të Moskës dhe kishte shërbyer si përkthyese në Tiranë gjatë viteve 1955-1956, duke e zotëruar në perfeksion gjuhën shqipe. Edhe pse themelet u hodhën në Vitomiricë mes 11 dhe 12 tetor, procesi u zyrtarizua formalisht në Tiranë mes 4 dhe 8 nëntorit. Gjatë këtyre zhvillimeve, Enver Hoxha nuk ka pasur ndonjë rol drejtues, por është cilësuar thjesht si një figurant apo spektator në prapaskenë. Nuk është aspak rastësi që dokumentet origjinale të mbledhjes së Vitomiricës u zhdukën me urdhër nga lart në Shqipëri. Ndërkohë, u ruajtën me kujdes të veçantë procesverbali i mbledhjes themeluese dhe rezolucioni i grupeve komuniste, ku emri i Enver Hoxhës u shtua në mënyrë artificiale pas ndërhyrjeve të mëvonshme redaktuese. Për ta kuptuar më mirë shkallën e ndërhyrjes së udhëheqësve jugosllavë në lindjen e PKSH-së, mjaftueshëm flasin kujtimet e Fadil Hoxhës, një prej drejtuesve kryesorë të Lidhjes Komuniste të Jugosllavisë dhe Kosovës. Në dëshmitë e tij, ai shkruante: “Kur filloi mbledhja, unë u tregova se nuk jam përfaqësues i Grupit të Shkodrës, sepse askush nuk më ka autorizuar. Unë jam sekretar politik i organizatës së Gjakovës. Elhami Nimani nuk ka qenë i autorizuar nga grupi i të Rinjve të jepte pëlqimin. U vendos që Ali Shykria të shkonte në Shqipëri. KQ krahinor ndryshoi mendim, në vend të Shykriut në Shqipëri vendoset të vijë Duçi (Dushan Mugosha).” Këto dëshmi dhe dokumente arkivore hedhin poshtë narrativën zyrtare të diktaturës, duke dëshmuar se lindja e partisë komuniste shqiptare ishte një produkt i dirigjuar tërësisht nga qendra jugosllave, ku protagonistët lokalë shërbenin vetëm si ekzekutues të agjendave të huaja.