Ngecja me reformat e BE-së: Kosova përballet me rrezikun e humbjes së mbi 100 milionë eurove

Republika e Kosovës rrezikon të mbesë pa më shumë se 100 milionë euro nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian, nëse institucionet vendore nuk arrijnë të përmbushin obligimet e mbetura reformuese nga periudha 2024–2025 brenda fundit të këtij viti. Paralajmërimi vjen nga hulumtuesi i lartë dhe menaxheri i programit në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD), Qemajl Marmullakaj. Sipas tij, një pjesë e konsiderueshme e këtyre reformave përbëjnë detyrime ligjore që duhet të miratohen me ngulm nga Kuvendi i Kosovës, ndërsa dështimi në zbatimin e tyre sjell jo vetëm ndëshkim financiar, me humbjen e fondit të alokuar nga BE-ja, por edhe prapambetje serioze në procesin e reformimit të vendit. Duke analizuar peshën e këtij procesi, Marmullakaj vuri në dukje se Plani i Rritjes mbetet një nga instrumentet më inovative të bllokut evropian, pasi lidh drejtpërdrejt mbështetjen financiare me avancimin e reformave strukturore. Ai theksoi se deri në fund të vitit, Kosova duhet të përmbushë saktësisht 27 hapa reformues të cilëve u skadon afati. Moszbatimi i tyre në Kuvend do të nënkuptonte humbje të dyfishtë: mbetje prapa në përvaçimin e vlerave të BE-së dhe privim nga mjetet jetike për buxhetin e shtetit. Në mënyrë të veçantë, përfaqësuesi i IKD-së veçoi miratimin e Kodit Civil, si një ndër pikat kyçe të agjendës së dakorduar me Bashkimin Evropian. Moskalimi i këtij akti me rëndësi të veçantë ligjore pritet t'i kushtojë vendit më shumë se gjashtë milionë euro, shfaqur si fond i dedikuar ekskluzivisht për këtë reformë. “Në rast të mosmiratimit të Kodit Civil, përveç faktit që nuk do të kemi legjislacionin civil të kodifikuar në një instrument ligjor, do të pasojë edhe me humbjen e një shume të caktuar të mjeteve, që kujtoj që është mbi 6 milionë euro, të cilat janë të dedikuara vetëm për miratimin e Kodit Civil”, sqaroi ai. Po ashtu, Marmullakaj bëri me dije se kostoja e përgjithshme e 27 reformave të parapara deri në fund të vitit kap vlerën e mbi 165 milionë eurove. Ai kujtoi se Kosova tashmë ka pësuar goditjen e parë duke humbur rreth 50 milionë euro për shkak të mospërmbushjes së afateve të qershorit, ndaj çdo ngecje e mëtejshme do të rriste bilancin e humbjeve mbi pragun e 100 milionë eurove. Kjo situatë konfirmohet edhe nga deklaratat e kryenegociatorit të Kosovës me BE-në dhe njëherësh koordinatorit kombëtar për Planin e Rritjes, Jeton Zulfaj. Ai ka njoftuar se Kosova ka humbur saktësisht 43.8 milionë euro nga kjo pako mbështetëse, si pasojë e dështimit për të përmbushur gjashtë hapa reformues brenda afatit të paraparë të qershorit.