Masat e reja për tubimet në provë: Kur gjobat e qeverisë rrezikojnë të shuajnë zërin e qytetarëve

Gjatë periudhës 3 deri më 6 nëntor, Policia e Shtetit në Shqipëri ka shqiptuar 95 masa administrative ndaj protestuesve, ku pjesa më e madhe e tyre lidhet me bllokimin e akseve rrugore. Ndërkohë, për ditën e nesërme, të shtunën, opozita ka paralajmëruar një tubim kombëtar. Paketa ligjore për rregullimin e protestave, e miratuar nga qeveria Rama më 28 tetor, po përballet me provën e saj të parë në terren, ndërkohë që studentët dhe katër organizata të shoqërisë civile e kanë dërguar tashmë çështjen për shqyrtim në Gjykatën Kushtetuese. Diskutimi nuk qëndron te kompetenca e shtetit për të garantuar rendin publik, e cila është e padiskutueshme dhe e domosdoshme. Pyetja thelbësore është nëse Shqipëria, një vend që synon standardet perëndimore të Uashingtonit dhe Brukselit, po mbron sigurinë me instrumente demokratike, apo po i trajton njësoj autorët e dhunës dhe qytetarët që thjesht shprehin pakënaqësinë ndaj qeverisë. Në trajtën e saj aktuale, paketa e 28 tetorit anon nga kategoria e dytë. Paketa e miratuar nga qeveria përfshin dy akte normative dhe një vendim specifik. Sipas këtyre rregullave, Policia fitojë autoritetin për të ndaluar tubimet pranë institucioneve shëndetësore, arsimore dhe shtetërore për një afat deri në 72 orë, me mundësi shtrirjeje në kohë. Gjobat mund të arrijnë deri në 500 mijë lekë për personat që refuzojnë të shpërndahen me fytyrë të mbuluar, një shifër kjo që tejkalon ndjeshëm pagën minimale. Bllokimi i rrugëve penalizohet me 5 mijë lekë për çdo individ dhe për çdo ditë proteste, ndërsa organizatorët mbajnë përgjegjësi kolektive për dëmet që mund të shkaktohen nga palët e treta. Po kështu, është parashikuar ngritja e një regjistri policor për personat e referuar në prokurori për akte dhune gjatë tubimeve, të cilëve mund t'u ndalohet lëvizja jashtë vendit në rrethana të caktuara. Palët paditëse, mes të cilave figurojnë Komiteti Shqiptar i Helsinkit dhe Qendra Res Publica, ngrenë tri shqetësime kryesore: kufizimin e hapësirave të protestës pranë institucioneve dhe universiteteve; ndëshkimin retroaktiv për sjellje të shfaqura para hyrjes në fuqi të gjobave; si dhe krijimin e një regjistri që mund të kushtëzojë lirinë e lëvizjes pa vendim të formës së prerë nga gjykata. Këto nuk përbëjnë thjesht detaje teknike, por pikat kritike ku masat e sigurisë shndërrohen në instrumente presioni dhe frikësimi. Ngjarjet e dhunshme të regjistruara në Tiranë në mesin e tetorit – duke përfshirë sulmet ndaj ndërtesave qeveritare, dëmtimin e pronës private dhe plagosjen e qindra personave, mes tyre edhe efektivë policie – nuk mund të gjejnë asnjë lloj attenante apo justifikimi. Kryeministri Rama ka plotësisht të drejtë kur sjelljen e dhunshme dhe përdorimin e zjarrit i cilëson si plotësisht të paligjshme. Megjithatë, për raste të tilla ekziston Kodi Penal. Çdo individ që shkatërron, godet apo vë zjarr, duhet të hetohet, të gjykohet dhe të ndëshkohet individualisht mbi bazën e provave. Praktika e gjobitjes së këtyre ditëve dëshmon megjithatë një qasje krejtësisht të ndryshme. Sipas informacioneve dhe dëshmive të mbledhura nga media e pavarur, një fotografe e tubimeve u ndëshkua me gjobë vetëm pse ishte larguar përkohësisht nga sheshi, ndërsa një qytetar që mban rregullisht flamurin kombëtar pranë Kryeministrisë është shoqëruar dy herë në polici. Kur sanksionet goditen ndaj atyre që qëndrojnë në heshtje, sinjali i përcjellur nuk është “ndal dhunën”, por “mos dil në shesh”. Ky është kufiri i hollë që ndan ruajtjen e rendit publik nga shtypja e mendimit ndryshe. Lëvizja studentore, e cila e ka origjinën në fund të majit për mbrojtjen e pyllit të pishave në Zvërnec dhe flamingove të Nartës, ka mbushur tashmë 160 ditë që kur ka nisur, duke zgjeruar kauzën e saj në fushën e shëndetësisë, arsimit dhe kërkesës për llogaridhënie institucionale. Një protestë që reziston kaq gjatë nuk shuhet dot përmes procesverbaleve policore, por vetëm atëherë kur qytetarët kuptojnë se zëri i tyre ka vlerë dhe ndikim real. Në këtë skenë, Shqipëria gëzon një mbështetje dhe miqësi të veçantë me Shtetet e Bashkuara, një kapital strategjik që nuk mund të merret si i mirëqenë. Në përfundim të muajit tetor, dy kongresmenë republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, ky i fundit kryetar i Nënkomitetit për Evropën, i drejtuan një letër Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, ku kërkuan shqyrtimin e zhvillimeve lidhur me situatën në vend.