Si Spanja ndërtoi rrugën e të rinjve drejt futbollit elitar

Sukseset e fundit të Spanjës në futbollin ndërkombëtar nuk janë vetëm rezultat i një gjenerate të artë lojtarësh. Pas tyre qëndron edhe një sistem zhvillimi që prej vitesh po krijon ura më të qarta mes akademive dhe futbollit profesionist. Një analizë e Opta Analyst tregon se Spanja ka ndërtuar një model që ndryshon ndjeshëm nga ai i disa prej rivalëve të saj evropianë, veçanërisht Anglisë. Në 10 sezonet para edicionit 2026/27, mesatarisht 236.6 futbollistë spanjollë kanë luajtur të paktën 450 minuta në një sezon të La Ligës. Për krahasim, shifra ishte 152.2 për italianët në Serie A, 149.9 për francezët në Ligue 1, 142.6 për gjermanët në Bundesliga dhe vetëm 117.7 për anglezët në Premier League. Dallimi bëhet edhe më i madh kur shikohet koha totale në fushë. Në të njëjtën periudhë, lojtarët spanjollë përbënin mesatarisht 57.2 për qind të minutave të luajtura në La Liga. Në Premier League, lojtarët anglezë përbënin 30.5 për qind. Këtë sezon diferenca është edhe më e madhe: spanjollët kanë regjistruar 58.9 për qind të minutave në La Liga, ndërsa asnjëra prej katër ligave të tjera të mëdha evropiane nuk e kalon 40-përqindëshin. Një nga arsyet lidhet me sistemin e skuadrave rezervë. Në Spanjë, 41 nga 42 klubet profesioniste kanë një ekip rezervë që garon në piramidën e rregullt të futbollit. Kjo u jep lojtarëve 17, 18 apo 19-vjeçarë mundësinë të luajnë futboll të nivelit senior, në vend që të mbeten vetëm në kategoritë e moshave. Juan Florit, drejtues i projekteve të futbollit në La Liga, e konsideron këtë një prej avantazheve strukturore të futbollit spanjoll. “Në Spanjë, 41 nga 42 klubet profesionale kanë një ekip rezervë që garon në piramidën e rregullt. Kjo u jep lojtarëve nga 17, 18, 19 apo 20 vjeç një urë shumë kërkuese përpara futbollit të ekipit të parë”, tha Florit për Opta Analyst. Spanja gjithashtu nuk e nisi reformimin e akademive pas ndonjë krize të madhe. Në vitin 2016, klubet e dy niveleve të para nisën takime vjetore për akademitë, me synim shkëmbimin e metodave dhe njohurive. Ky proces çoi në vitin 2022 në krijimin e National Plan for the Optimisation and Improvement of Youth Academies, një plan 10–12-vjeçar për profesionalizimin e akademive. Pesë shtyllat kryesore janë infrastruktura dhe teknologjia, kujdesi ndaj lojtarit, zhvillimi dhe kalimi drejt futbollit profesionist, modeli i stërvitjes dhe struktura e zhvillimi profesional. Filozofia përmblidhet në një fjali të Florit: “Lojtari është projekti. Jo rezultatet, jo renditjet, jo klasifikimi; lojtari.” Rezultatet në nivel kombëtar kanë qenë të dukshme. Sipas La Ligës, Spanja ka fituar 23 tituj në nivel senior dhe të të rinjve, për meshkuj dhe femra, që nga nisja e takimeve të akademive në vitin 2016. Në të njëjtën periudhë, Gjermania ka fituar nëntë tituj dhe Anglia shtatë, sipas të dhënave të cituara nga La Liga. Natyrisht, suksesi i Spanjës nuk mund t'i atribuohet vetëm këtij plani. Akademitë e klubeve, trajnerët, infrastruktura, kultura e futbollit dhe rregullat financiare të La Ligës kanë luajtur role të rëndësishme. Por ndryshimi kryesor duket të jetë te mundësia që një talent i ri të kalojë më herët nga futbolli i moshave në futbollin senior. Dhe pikërisht këtu qëndron kontrasti me Anglinë: Premier League ka një nivel shumë të lartë konkurrues dhe ekonomik, por kjo e bën edhe më të vështirë që një lojtar i ri anglez të gjejë minuta të rregullta në elitë. Spanja, ndërkohë, ka ndërtuar më shumë ura përpara se lojtari të mbërrijë në ekipin e parë. Në vend që të presë një krizë për të ndryshuar sistemin, futbolli spanjoll nisi ta përmirësonte atë ndërsa ishte ende në një pozitë të fortë. Dhe kjo mund të jetë një nga arsyet pse La Roja vazhdon të ketë një furnizim të qëndrueshëm me talent të prodhuar në vend.