Vlerësimi alarmant i IKD-së: Raporti i BE-së për 2026 pasqyron ngecje dhe dështim në sundimin e ligjit

Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka dalë me një vlerësim kritik, duke theksuar se Raporti i fundit i Komisionit Evropian (KE) për Kosovën për vitin 2026 ofron një tablo tejet shqetësuese sa i takon sundimit të ligjit, mbarëvajtjes së institucioneve demokratike dhe jetësimit të reformave të premtuara. Sipas gjetjeve të dala në pah, vendi ynë vijon të ndeshet me sfida të vjetra dhe të ngulitura thellë, të cilat janë evidentuar ndër vite nga ndërkombëtarët, por që fatkeqësisht mbeten pa zgjidhje afatgjate nga ana e instancave vendimmarrëse. Në mënyrë të veçantë, bie në sy konstatimi i Komisionit Evropian se gjatë periudhës që kap ky raport, Kosova nuk ka shënuar asnjë lloj hapi para në sektorin e drejtësisë. Ky konstatim shënon një regres të dukshëm në krahasim me tri vitet paraprake, kur progresi konsiderohej të paktën i kufizuar. Krahas kësaj, Brukseli ka ngritur alarmin edhe për zhvillimet negative që cenojnë të drejtat themelore të njeriut. Nga këndvështrimi i IKD-së, këto ngecje nuk duhet parë thjesht si ngjarje të izoluara të një viti kalendarik, por si rrjedhojë e mangësive strukturore, zvarritjeve kronike dhe mungesës së llogaridhënies institucionale. Për një kohë të gjatë, raportet e KE-së kanë përsëritur të njëjtat vërejtje, ndërsa ndërhyrjet e deritanishme kanë qenë të pamjaftueshme për të sjellë ndryshime rrënjësore. Situata është rënduar edhe më shumë si pasojë e krizës politike dhe institucionale që e ka kapluar vendin që prej zgjedhjeve të shkurtit 2025. Bllokadat e shpeshta, ciklet e zgjedhjeve dhe vonesat në marrjen e vendimeve kyçe kanë penguar agjendën e reformave, duke i vënë fre rrugës drejt integrimit evropian. Sistemi i drejtësisë: Nga hapat e ngadaltë te stanjacioni i plotë Fakti se KE nuk ka konstatuar asnjë përparim në gjyqësor përbën një nga alarmet më serioze të dokumentit të vitit 2026. Në vend të forcimit të shtetit ligjor, sistemi i drejtësisë vazhdon të lëngojë nga probleme të theksuara që lidhen drejtpërdrejt me pavarësinë, llogaridhënien dhe efikasitetin e punës. Mbi të gjitha, shqetësim mbetet prania e ndikimeve të papranueshme politike dhe ekonomike brenda këtij sistemi. Ruajtja e pavarësisë së gjykatave dhe prokurorive është gurthemel i shtetit të së drejtës, ndaj çdo tentativë për ndërhyrje gërryen besimin e qytetarëve te drejtësia. Zvarritjet në miratimin dhe zbatimin e ligjeve që dalin nga proceset e përbashkëta të reformave kanë kontribuar në vazhdimësinë e këtyre ngërçeve. IKD vlerëson se një reformë nuk mund të quhet e suksesshme vetëm pse iniciohet ose miratohet në letër. Korrupsioni i lartë dhe mungesa e rezultateve të matshme Sa i përket luftës kundër korrupsionit, raporti flet sërish për një ecuri të kufizuar. Kjo dëshmon se angazhimi institucional ende nuk ka prodhuar efekte të prekshme dhe të qëndrueshme, sidomos kur bëhet fjalë për goditjen e korrupsionit të niveleve të larta. Përfaqësuesit e shoqërisë civile vlerësojnë se përballja e suksesshme me korrupsionin lyp më shumë sesa thjesht ligje në fuqi; ajo kërkon institucione krejtësisht të pavarura, hetime cilësore, ndjekje penale rigoroze dhe vendime gjyqësore të formës së prerë. Për më tepër, KE ka tërhequr vërejtjen se Kosova ende vuan nga mungesa e një kornize strategjike gjithëpërfshirëse.