Valë e re sulmesh kibernetike: Hakohen frigoriferët e supermarketeve në Evropë, shkaktohen dëme miliona euro

Autoritetet në mbarë kontinentin evropian janë vënë në lëvizje për të zbardhur një valë të re sulmesh misterioze kibernetike që kanë pasur në shënjestër sistemet e ftohjes në supermarkete. Gjatë kësaj jave, biznese të ndryshme tregtare në disa vende raportuan se njësitë e tyre frigoriferike dhe ngrirëset u kontrolluan nga distanca, duke bërë që temperaturat të rriten ndjeshëm dhe të shkaktojnë prishjen e toneve të tëra ushqimore, me një kosto totale që kap vlerën e miliona eurove. Një rast i ngjashëm u regjistrua në Suedi, ku drejtuesit e një supermarketi konfirmuan se pajisjet e tyre ftohëse ishin hakuar dhe programuar me një temperaturë alarmante prej 50 gradë Celsius (122 gradë Fahrenheit). Kjo ngjarje përsërit një skenar të ngjashëm të ndodhur pak kohë më parë, i cili kishte goditur sistemet e ftohjes në qindra dyqane dhe supermarkete të pavarura në Francë, Belgjikë dhe Holandë. Incidentet e fundit kanë prekur biznese në të paktën gjashtë shtete evropiane, duke përfshirë Suedinë, Belgjikën, Luksemburgun, Irlandën, Italinë dhe Estoninë, të cilat dhanë alarmin për probleme teknike të hënën. Megjithatë, shënjestër e sulmeve nuk kanë qenë vetëm rrjetet e mëdha të tregtisë. Pronari i një dyqani kasapësh në Athinë, George Boubas, deklaroi për televizionin privat grek Skai se të martën, persona të panjohur hynë në sistemin e rregullimit të temperaturës së një njësie frigoriferike, duke e çuar atë deri në 150 gradë Celsius (302 gradë Fahrenheit). Problemi u konstatua nga punonjësit e turnit të mëngjesit rreth orës 4:00, në dyqanin e vendosur në lagjen periferike Kifisia. Sipas pronarit, iu theksua se një tekniku iu deshën dy orë punë intensive për të rimarrë kontrollin e njësisë, ndërsa fatmirësisht produktet e mishit shpëtuan pa u dëmtuar. Boubas shtoi se i njëjti problem ishte shfaqur edhe në një supermarket tjetër të zonës dhe në një restorant ushqimi të shpejtë, duke detyruar përdorimin e metodës së shkëputjes së lidhjes Wi-Fi nga njësitë ftohëse për të parandaluar ndërhyrjet e jashtme. Ekspertët e fushës theksojnë se këto sulme shërbejnë si një kambanë alarmi për rreziqet në rritje që vijnë nga lidhja e çdo pajisjeje në internet. Katerina Mitrokotsa, profesoreshë e sigurisë kibernetike në Universitetin e St. Gallen në Zvicër, u shpreh se ky sulm përbën një thirrje zgjimi, pasi njerëzit mbushin shtëpitë dhe dyqanet me pajisje që funksionojnë si kompjuterë të vegjël, por vazhdojnë t'i trajtojnë si sende të zakonshme. Këto sisteme lidhen ngushtë me rrjetet për të kursyer fonde dhe për të menaxhuar mbeturinat. Hetuesit francezë të sigurisë kibernetike ia atribuuan ngjarjen e mëparshme moduleve të vjetruara të telekomandës të prodhuara nga kompania daneze Danfoss dhe ajo amerikane Copeland. Nga ana e tyre, prodhuesit pranuan se sistemet e prekura përfshinin produkte të vjetra që nuk mbështeten më me përditësime softuerike apo sigurie. Përfaqësuesja Mitrokotsa shpjegoi se supermarketet zgjedhin t'i lidhin frigoriferët e tyre në rrjet për të monitoruar temperaturat në kohë reale 24 orë në ditë në qindra pika shitjeje, për të marrë njoftime paraprake para prishjes së ushqimeve, për të ulur faturat e energjisë dhe për t'i dhënë mundësi teknikëve t'i rregullojnë defektet në distancë. Ndonëse kjo qasje sjell efikasitet financiar dhe zvogëlon mbeturinat ushqimore, çdo pajisje e lidhur mbetet një derë e hapur që kërkon masa të rrepta sigurie njësoj si çdo sistem tjetër informatik. Ekspertët vërejnë se shumë kompani vazhdojnë të nxitojnë drejt adoptimit të teknologjive të reja, duke anashkaluar sigurinë e rrjetit të gjerë të ndërlidhjeve mbi të cilin mbështetet e gjithë veprimtaria e tyre e përditshme.