Zëri i “Le Monde”: Studentët në Tiranë sfidojnë masat e forta të qeverisë

E përditshmja e njohur franceze “Le Monde” i ka kushtuar vëmendje të gjerë zhvillimeve në Shqipëri, duke theksuar se lëvizja studentore vazhdon të zgjerohet pavarësisht shtimit të pranisë policore dhe vendosjes së rregullave të reja të sigurisë nga kryeministri Edi Rama. Protestat antiqeveritare në vend nuk tregojnë shenja zbehjeje. Ditën e hënë, më 2 nëntor, studentët zbritën sërish në rrugët e kryeqytetit për të kërkuar largimin e kryeministrit Edi Rama, kushte më të mira jetese dhe luftë kundër korrupsionit. Kësaj valë protestash iu bashkuan dy javë më parë edhe pedagogët e universiteteve, të cilët mbështetën bojkotin e procesit mësimor në shenjë solidariteti. Shteti ballkanik me 2,3 milionë banorë është përfshirë nga tubimet e përditshme kundër qeverisë që prej muajit maj. Ndonëse fillimisht ishin paqësore, protestat morën një kthesë të dhunshme pas 13 tetorit, kur mijëra studentë iu bashkuan lëvizjes. Pjesëmarrësit denoncojnë reagimin “joproporcional” të forcave të rendit, të cilat kanë përdorur gaz lotsjellës, plumba gome dhe topa uji, duke krijuar sipas tyre një klimë “terrori”. Në përgjigje të dëmeve të shkaktuara në pronat publike e private dhe përleshjeve të shpeshta, kreu i ekzekutivit prezantoi masa të reja ligjore për “t’i dhënë fund dhunës dhe anarkisë urbane”. Paketa parashikon gjoba të kripura deri në 500 000 lekë (5 500 euro) për personat që shkaktojnë dëme, grabisin hapësirat publike, “fshehin identitetin”, apo edhe për “çdo person që zgjedh të qëndrojë në një turmë”, duke ngritur frikën se mund të ndëshkohen edhe protestues paqësorë. Duke kujtuar se paga mesatare mujore bruto në Shqipëri është 930 euro, Edi Rama u shpreh se frymëzohet nga “modeli francez: ai që shkatërron, paguan”. Përveç gjobave, masat e reja që hynë në fuqi më 28 tetor i japin policisë kompetencën të “kufizojë grumbullimet deri në 72 hours” në zona të caktuara, kur ka “rrezik të menjëhershëm për dhunë”. Gjithashtu, pritet të ngrihet një “regjistër i posaçëm elektronik” për individët e dyshuar për vepra penale kundër rendit dhe sigurisë publike, sipas deklaratave të kryeministrit. Të dhënat zyrtare nga organizata BIRN tregojnë se nga 13 deri më 31 tetor janë arrestuar 319 protestues, mes të cilëve 38 të mitur. Kryeministri Rama ka përjashtuar çdo mundësi dorëheqjeje dhe deklaroi më 24 tetor se bashkëpunon ngushtë me Italinë dhe Francën për menaxhimin e situatës, duke pretenduar se “plaga e terrorizmit urban të antifashistëve është shfaqur me dhunë të verbër në të tre vendet tona njëkohësisht”. Ai gjithashtu ka ngritur dyshime se “aktorë të huaj që nuk dëshirojnë anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian” po ndikojnë te protestuesit. Vendi, që synon anëtarësimin në BE deri në vitin 2030, ka marrë një reagim të matur nga Komisioni Evropian, i cili ka dënuar dhunën, por ka kërkuar që ndërhyrja e policisë të mbetet brenda kornizave ligjore dhe të jetë proporcionale. Nga ana e saj, themeluesja e “DOKKOD Lab” dhe avokate, Dea Nini, e cila merret me dokumentimin e shkeljeve të të drejtave të njeriut në Shqipëri, shprehet e shqetësuar se “situata është përkeqësuar ndjeshëm” pas 13 tetorit. Sipas saj, “forca e përdorur nga policia ishte e panevojshme ose joproporcionale në një numër të konsiderueshëm rastesh”.