Zgjerimi i BE-së: Mali i Zi synon marrëveshjen e anëtarësimit deri në verën e vitit 2027

Procesi integrues i Malit të Zi drejt Bashkimit Evropian mund të shënojë kthesën përfundimtare në fund të vitit 2026, duke hapur rrugën që pakti i anëtarësimit të zyrtarizohet në muajin qershor të vitit 2027. Këto afate kohore janë parashikuar në një projekt-dokument paraprak të hartuar nga institucionet evropiane. Ky skenar është pjesë e një udhërrëfyesi të posaçëm që Komisioni Evropian pritet ta bëjë publik më 4 nëntor. Dokumenti përfshin katër shtetet që kanë shënuar hapat më domethënës në rrugën drejt Bashkimit Evropian: Malin e Zi, Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë. Sipas informacioneve nga dokumenti në fjalë, Podgorica zyrtare llogaritet t'i mbyllë dosjet e mbetura të bisedimeve përmes dy takimeve të rëndësishme ndërqeveritare që do të zhvillohen gjatë muajve nëntor dhe dhjetor të këtij viti. Më pas, gjatë stinës së pranverës së vitit 2027, parashikohet të përmbyllet përgatitja e traktatit të anëtarësimit, i cili mund të firmoset përfundimisht gjatë muajve të verës, saktësisht në qershor. Deri më tani, Mali i Zi ka mbyllur përkohësisht 21 fusha nga 33 kapitujt në total të negociatave. Një tjetër kapitull pritet të marrë dritën jeshile deri në përfundim të kësaj jave. Megjithatë, Komisioni Evropian vë in format se këto data nuk janë përfundimtare. E gjithë dinamika e bisedimeve do të kushtëzohet nga ritmi me të cilin shteti malazez do të përmbushë detyrimet dhe kriteret e kërkuara për anëtarësim. Brukseli sqaron po ashtu se ky plan nuk përbën një garanci absolute për mbylljen e bisedimeve apo nënshkrimin e paktit brenda afateve kohore të përcaktuara. Vendimmarrja përfundimtare do të mbetet në dorë të institucioneve të Bashkimit Evropian, duke përfshirë Këshillin e BE-së, Komisionin Evropian dhe Parlamentin Evropian. Synimi zyrtar i Malit të Zi mbetet mbyllja e të gjitha fushave negociuese deri në mbyllje të këtij viti. Për këtë qëllim, agjenda parashikon dy konferenca ndërqeveritare gjatë nëntorit dhe dhjetorit. Në bazë të udhërrëfyesit evropian, në takimin e muajit nëntor pritet të mbyllen provizorisht pesë kapituj kyç: Energjia, Politika e transportit, Siguria ushqimore, politikat veterinare dhe fitosanitare, Tatimet, si dhe Lëvizja e lirë e mallrave. Ndërkohë, konferencat përmbyllëse ndërqeveritare janë planifikuar për dhjetorin, ku do të diskutohet mbyllja e kapitujve të mbetur: Shërbimet financiare, Politika rajonale dhe koordinimi i fondeve strukturore, Mjedisi dhe ndryshimet klimatike, Politika e jashtme, e sigurisë dhe e mbrojtjes, Dispozitat financiare dhe buxhetore, Gjyqësori dhe të drejtat themelore (kapitulli 23), Drejtësia, liria dhe siguria (kapitulli 24), si dhe Institucionet dhe çështjet e tjera (kapitujt 34 dhe 35). Kapitujt 23 dhe 24, që kanë në fokus sundimin e ligjit, janë hapur nga Mali i Zi qysh në vitin 2013. Këto fusha përbëjnë ndër shtyllat më jetësore të procesit integrues, pasi ecuria në to dikton ritmin e përgjithshëm të gjithë procesit negociues. Sipas praktikave të Bashkimit Evropian, ato hapen ndër të parët dhe mbyllen në fazën e fundit. Prandaj, edhe në skenarin e Komisionit Evropian, mbyllja e tyre është planifikuar në fazën përfundimtare të bisedimeve. Në paketën e re të zgjerimit, e cila do të bëhet publike të mërkurën nga Komisioni Evropian, theksohet se Mali i Zi ka shënuar vazhdimësi në reformat për të drejtat themelore, duke plotësuar kushtet për mbylljen e kapitujve 23 dhe 24. Për më tepër, mbyllja e këtyre kapitujve mbetet e përkohshme. Sipas rregullave të miratuara të negociatave, asnjë marrëveshje sektoriale nuk quhet e mbyllur përfundimisht derisa të arrihet një konsensus i plotë për të gjitha fushat. Drafti i marrëveshjes së anëtarësimit në pranverën e vitit 2027 Komisioni Evropian parashikon që puna për hartimin e marrëveshjes së anëtarësimit të Malit të Zi në bllokun evropian të përfundojë plotësisht gjatë pranverës së vitit 2027. Për ta realizuar këtë hap, Komisioni duhet të finalizojë procedurat e brendshme.