Bllokimi i fondeve evropiane, KLSH zbulon vonesat e qeverisë shqiptare me reformat e Planit të Rritjes

Shqipëria po humbet ritmin në thithjen e mbështetjes financiare nga Bashkimi Evropian, pasi Kontrolli i Lartë i Shtetit ka konstatuar ngecje të ndjeshme në disbursimin e fondeve të Planit të Rritjes. Shkak kryesor për këtë situatë është bërë dështimi në zbatimin e reformave të paracaktuara brenda afateve kohore. Në raportin zyrtar të KLSH-së mbi zbatimin e Buxhetit të Shtetit për vitin 2025, nënvizohet se nga paketa e përgjithshme prej rreth 922 milionë eurosh, deri në mbylljen e atij viti janë derdhur vetëm 76.2 milionë euro si mbështetje buxhetore. Nga ana tjetër, për zërin prej rreth 228.5 milionë eurosh që i dedikohet projekteve, nuk ka pasur asnjë lëvizje financiare, për shkak se mungojnë marrëveshjet përfundimtare me Bankën Europiane të Investimeve (EIB) dhe Bankën Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (EBRD). “Nga auditimi i Planit të Rritjes së Bashkimit Evropian për Shqipërinë, për të cilin është parashikuar një financim i përgjithshëm prej 922.09 milionë euro, nga të cilat 657.46 milionë euro në formën e huasë, janë konstatuar vonesa në përfitimin dhe disbursimin e fondeve të parashikuara, si pasojë e mospërmbushjes së disa masave të reformës, kryesisht në fushat e qeverisjes së ndërmarrjeve shtetërore, klimës së biznesit, energjisë, sigurisë kibernetike, sistemit gjyqësor dhe transparencës së financave publike”, theksohet në dokumentin e institucionit të auditimit. Marrëveshja e Huasë për Lehtësinë e Reformës dhe Zgjerimit për Ballkanin Perëndimor (RGF) mori dritën jeshile përmes ligjit nr. 18/2025, datë 13 mars 2025. Ajo përcakton një hua maksimale prej afro 657.5 milionë eurosh, ndërkohë që çdo disbursim kushtëzohet drejtpërdrejt nga realizimi i 95 objektivave cilësore dhe sasiore të përfshira në Axhendën e Reformës. “Disbursimi i financimit, me përjashtim të parafinancimit, kushtëzohet nga përmbushja e masave dhe objektivave të përcaktuara në Axhendën e Reformës, të cilat i nënshtrohen vlerësimit të Komisionit Evropian mbi bazën e kërkesave për pagesë të paraqitura nga autoritetet shqiptare”, saktëson KLSH. Për periudhën e vitit 2025, autoritetet shqiptare kanë dorëzuar gjithsej katër kërkesa zyrtare për pagesë. Dy prej tyre u referohen muajit korrik 2025 me shifrat 94,994,047.37 euro dhe 50,590,699.56 euro, ndërsa dy të tjerat u dërguan në janar 2026 për vlerat 22,529,893.87 euro dhe 43,304,333.04 euro, duke e çuar totalin e kërkuar në rreth 210.4 milionë euro. Megjithatë, procesverbolet tregojnë se Brukseli nuk i ka miratuar fondet në masën e plotë të kërkuar nga Tirana zyrtare. “Nga shqyrtimi i dokumentacionit të administruar gjatë auditimit, përfshirë anekset e vendimeve të Komisionit Evropian për miratimin e disbursimit të dytë dhe të tretë në kuadër të Instrumentit të Reformës dhe Rritjes për Ballkanin Perëndimor (RGF), rezulton se kërkesat për pagesë të paraqitura nga Shqipëria nuk janë miratuar në vlerën e plotë të kërkuar, për shkak të mospërmbushjes së një pjese të masave të përcaktuara në Axhendën e Reformave”, vijon raporti. Në përfundim, KLSH ka listuar qartë sektorët kritikë ku janë vënë re ngecjet më të mëdha, duke përfshirë menaxhimin e ndërmarrjeve publike, thjeshtimin e burokracisë dhe inspektimeve për sipërmarrjet, digjitalizimin e transportit dhe tregtisë, harmonizimin e tregut energjetik, si dhe përafrimin e kuadrit ligjor për energjitë e rinovueshme.