Perspektiva evropiane: Mali i Zi mund të vulosë anëtarësimin në BE deri në verën e vitit 2027

Procesi i integrimit evropian i Malit të Zi po ecën me ritme të përshpejtuara, teksa afatet kohore parashikojnë përmbylljen e bisedimeve për anëtarësim brenda muajit dhjetor të vitit 2026. Ndërkohë, hapi final i nënshkrimit të traktatit të pranimit mund të konkretizohet zyrtarisht në qershor të vitit 2027. Këto afate të rëndësishme kohore dalin në pah nga një draft-plan paraprak i hartuar nga Komisioni Evropian. Ky dokument përbën një pjesë thelbësore të udhërrëfyesit që Brukseli pritet ta bëjë publik më 4 nëntor, duke u fokusuar te katër shtetet që kanë shënuar hapat më të Mëdhenj drejt familjes evropiane: Mali i Zi, Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia. Sipas të dhënave nga dokumenti zyrtar, Podgorica zyrtare llogaritet t'i japë fund kapitujve të mbetur përmes dy tryezave ndërqeveritare të parapara gjatë muajve nëntor dhe dhjetor të këtij viti. Më pas, gjatë stinës së pranverës më 2027, planifikohet finalizimi i tekstit të marrëveshjes, e cila i hap rrugë ceremonisë së nënshkrimit gjatë muajve të verës. Deri tani, shteti malazez ka arritur të mbyllë përkohësisht 21 nga 33 kapitujt që numëron gjithsej korniza e bisedimeve. Ndërkaq, autoritetet presin që edhe së paku një kapitull tjetër të mbyllet me sukses deri në përfundim të kësaj jave. Pavarësisht optimizmit rreth këtyre datave, ekzekutivi i BE-së nënvizon se kalendari mbetet i kushtëzuar. Ecuria e mëtutjeshme do të varet tërësisht nga dinamika e përmbushjes së reformave dhe kritereve të vendosura nga autoritetet në Podgoricë. Brukseli kujton se ky plan nuk përbën një garanci absolute për mbylljen e dosjeve apo nënshkrimin e paktit brenda afateve të përcaktuara. Vendimmarja përfundimtare mbetet në dorë të institucioneve kyçe të Bashkimit Evropian, duke përfshirë Këshillin, Komisionin dhe Parlamentin Evropian. Për t'i arritur synimet e vendosura për këtë vit, janë caktuar dy momente kyçe përmes konferencave ndërqeveritare. Gjatë muajit nëntor, planifikohet mbyllja e përkohshme e pesë fushave të rëndësishme, përfshirë edhe sigurinë ushqimore dhe politikat veterinare. Më tej, muaji dhjetor do të shënojë fazën përmbyllëse për kapitujt e mbetur, ku bëjnë pjesë mjedisi, ndryshimet klimatike, politika e jashtme, mbrojtja, si dhe çështjet vitale të sundimit të ligjit përmes kapitujve 23 dhe 24. Këto dy të fundit, që trajtojnë gjyqësorin, të drejtat themelore, lirinë dhe sigurinë, u hapën që në vitin 2013. Duke qenë se bëjnë pjesë ndër blloqet më sfiduese, rregullat e BE-së përcaktojnë që ato hapen të parët dhe mbyllen të fundit, duke kushtëzuar ritmin e përgjithshëm të negociatave. Në paketën e re të zgjerimit, Komisioni Evropian vlerëson se Mali i Zi ka shënuar progres të dukshëm në reformat e të drejtave themelore, duke përmbushur kushtet për mbylljen e këtyre dy kapitujve kyç, megjithëse çdo mbyllje mbetet e ndërvarur deri në marrëveshjen përfundimtare për të gjithë procesin.