Përfaqësimi gjinor në SHBA: A do të shënojnë gratë një kthesë historike në zgjedhje?

Edhe pse përbëjnë rreth 51 për qind të popullsisë së përgjithshme në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, gratë vazhdojnë të mbeten të nënpërfaqësuara në strukturat e larta shtetërore, duke zënë vetëm 28,4 për qind të vendeve në Kongres. Megjithatë, ky tregues shënon shifrën më të lartë historike të pranisë femërore në legjislaturën amerikane deri më sot. Aktualisht, në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senat shërbejnë gjithsej 152 gra. Një rritje e ndjeshme është regjistruar edhe në nivelin e guvernatorëve të shteteve federale, ku nga 50 poste ekzistuese, 14 prej tyre mbahen nga gratë, duke arritur në 28 për qind të totalit. Ekspertët theksojnë se pengesat për përfshirjen e grave në politikë janë të ndryshme. “Disa prej tyre janë të natyrës strukturore. Kemi rregulla dhe procese që e bëjnë të vështirë hyrjen e kandidatëve të rinj në politikë”, shpjegon Kelly Dittmar, drejtoreshë e kërkimeve në Qendrën për Gratë dhe Politikën Amerikane (CAWP) pranë Universitetit Rutgers, duke shtuar se historikisht gratë kanë qenë pikërisht kandidatet e reja në këtë fushë. Një tjetër sfidë mbetet kohëzgjatja e mandateve; vendet në Senat lirohen vetëm çdo gjashtë vjet, ndërsa anëtarët e Dhomës së Përfaqësuesve nuk kanë kufizim mandatesh dhe teorikisht mund të ushtrojnë detyrën për dekada të tëra. Për më tepër, Dittmar nënvizon se fushatat zgjedhore në SHBA kërkojnë fonde të jashtëzakonshme, ndërsa gratë tradicionalisht kanë pasur qasje më të kufizuar në rrjetet e donatorëve të pasur, të cilët, ngjashëm me udhëheqësit politikë, përbëhen kryesisht nga burra. Udhëheqësit politikë meshkuj shfaqin gjithashtu një prirje më të madhe për të rekrutuar burra në vend të grave si kandidatë të rinj, ndërkohë që ndikim të ndjeshëm ushtrojnë edhe stereotipet shoqërore rreth roleve gjinore. “Ekzistojnë stereotipe për atë që gratë mund ose duhet të bëjnë”, shton ajo. Më 3 nëntor, votuesit do të përcaktojnë fatin e përfaqësimit politik të grave përmes votës së lor. Në këto zgjedhje do të garohet për të 435 vendet në Dhomën e Përfaqësuesve, për 35 nga 100 vendet e Senatit, si dhe për postet e guvernatorëve në 36 shtete federale. Në Dhomën e Përfaqësuesve, e cila numëron 435 ligjvënës, 125 prej tyre janë gra. Megjithatë, shpërndarja midis dy partive kryesore është e pabarabartë, pasi demokratët numërojnë një numër dukshëm më të lartë grash krahasuar me republikanët, përkatësisht 95 ligjvënëse demokrate kundrejt 30 republikaneve. “Tek republikanët, mbështetja për kandidatet femra është dukshëm më e dobët”, vëren Dittmar. Organizatat që nxisin përfshirjen e grave në politikë lidhen kryesisht me kampin demokrat ose funksionojnë mbi baza jopartiake, ndërsa udhëheqja republikane nuk përballet me të njëjtin presion nga elektorati për sa i përket diversitetit gjinor. Republikanët mbajnë aktualisht shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve, drejtimi i së cilës mbahet nga Mike Johnson. Në historinë e Shteteve të Bashkuara, vetëm një grua e ka drejtuar këtë dhomë: demokratja Nancy Pelosi, e cila shërbeu si kryetare nga viti 2007 deri më 2011 dhe sërish nga 2019 deri më 2023. Ndërkohë, në Senatin amerikan, ku çdo shtet përfaqësohet nga dy senatorë, gratë përbëjnë 27 për qind të anëtarëve, të ndara në 16 demokrate dhe 11 republikane, duke dëshmuar se sfidat përfaqësuese në këtë institucion mbeten ende të larta për shkak të natyrës së mandateve afatgjata.