Votimet e 3 nëntorit në SHBA: Përballja e madhe për Kongresin që përcakton fatin e presidencës Trump

Zgjedhjet e 3 nëntorit në Shtetet e Bashkuara pritet të riformatojnë ekuilibrat e pushtetit në Uashington, duke kushtëzuar drejtpërdrejt dy vitet e mbetura të mandatit presidencial të Donald Trumpit. Qytetarët amerikanë drejtohen drejt kutive të votimit për të vendosur mbi përbërjen e re të Kongresit. Megjithëse emri i Trumpit nuk figuron në fletëvotime, ky proces zgjedhor përfaqëson një sprovë thelbësore për ekzekutivin dhe aftësinë e tij për të zbatuar programin politik. Partia Republikane synon të ruajë kontrollin në të dyja dhomat legjislative, ndërkohë që demokratët bëjnë përpjekje maksimale për të siguruar shumicën në të paktën njërën prej tyre, gjë që do t'u jepte mekanizmat e duhur për të bllokuar nismat e presidentit dhe për të shtuar mbikëqyrjen ndaj administratës. Këto zgjedhje po zhvillohen në një atmosferë ku çështjet si kostoja e jetesës, ecuria e ekonomisë dhe politika e imigrimit përbëjnë shqetësimet primare të elektoratit amerikan. Rezultatet e një sondazhi të realizuar nga Reuters/Ipsos ndërmjet 22 dhe 26 tetor tregojnë se 53 për qind e votuesve potencialë mbështesin kandidaturat demokrate, krahasuar me 44 për qind që anojnë nga republikanët. Megjithatë, epërsia në shkallë kombëtare nuk përbën garanci absolute për fitore, pasi fitorja e shumicës në Kongres varet nga rezultatet e betejave elektorale në secilën zonë të veçantë. Valja e lartë e interesimit është dëshmuar qartë edhe përmes procesit të votimit të hershëm. Referuar statistikave të publikuara nga Universiteti i Floridës më 1 nëntor, mbi 54 milionë amerikanë kishin hedhur votën e lor para datës zyrtare të zgjedhjeve. Për çfarë votojnë amerikanët? Zgjedhjet e mesmandatit organizohen çdo katër vjet, pikërisht në gjysmën e rrugëtimit të mandatit presidencial. Në këtë proces nuk zgjidhet kreu i shtetit, por anëtarët e Kongresit, institucionit kyç që legjitimon ligjet, vendos për fondet federale dhe kontrollon veprimtarinë e administratës. Struktura e Kongresit përbëhet nga dy dhoma: Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati. Në Dhomën e Përfaqësuesve, ku rinovimi i mandateve bëhet çdo dy vjet, janë në garë të gjitha 435 vendet. Ndërkaq, në Senat, ku senatorët shërbejnë për gjashtë vjet, këtë herë vendoset për 35 nga 100 ulëset totale. Prej tyre, 33 i përkasin zgjedhjeve të rregullta, kurse dy të tjera në Florida dhe Ohajo janë procese të posaçme për plotësimin e mandateve të senatorëve që janë larguar para afatit. Krahas këtyre, amerikanët zgjedhin gjithashtu guvernatorët në 36 shtete dhe tri territore të vendit, si dhe përfaqësuesit e legjislaturave shtetërore dhe autoritetet e tjera lokale. Çfarë është në lojë për republikanët dhe demokratët? Aktualisht, republikanët mbajnë kontrollin mbi të dyja dhomat e Kongresit, duke i siguruar Trumpit mbështetjen e nevojshme për të çuar përpara axhendën e tij. Në Senat, republikanët numërojnë 53 vende, demokratët 45, ndërsa dy senatorë të pavarur bashkëpunojnë me demokratët. Për të kapur shumicën, demokratëve u duhet të arkëtojnë të paktën katër vende neto shtesë. Në Dhomën e Përfaqësuesve, kur të gjitha vendet janë të mbushura, nevojiten 218 ulëse për shumicën, ku avantazhi i republikanëve mbetet mjaft i ngushtë. Ndër zonat kyçe që mund të përmbysin ose përcaktojnë shumicën në Senat përfshihen shtetet si Maine, Miçigan, Karolina e Veriut, Ohajo, Teksas dhe Alaska. Demokratët synojnë të kapitalizojnë çdo pakënaqësi ndaj qeverisjes së Trumpit, ndërsa republikanët kërkojnë mbështetjen qytetare për të jetësuar vazhdimësinë e politikave presidenciale. Pse zgjedhjet konsiderohen test për Trumpin? Në traditën politike amerikane, zgjedhjet e mesmandatit funksionojnë si një provë e mirëfilltë për presidentin në detyrë, pasi u japin qytetarëve mundësinë e drejtpërdrejtë për të vlerësuar performancën dhe vendimet e tij. Tradicionalisht, formacioni politik i presidentit priret të pësojë humbje mandatesh në Kongres përmes këtij procesi.