Kriza e banesave në Evropë: Cilat janë alternativat dhe modelet që po shqyrtojnë metropolet përballë çmimeve marramendëse?

Mungesa e banesave me qira të përballueshme në shumë qendra të mëdha urbane të Evropës po shndërrohet në një vatër me potencial të lartë tensioni social. Ndërkohë që qytetet e mëdha po kërkojnë rrugëdalje, praktikat e ndjekura ndryshojnë ndjeshëm nga njëri vend në tjetrin. Në kryeqytetin e Bashkimit Evropian, presioni në tregun e patundshmërive ka arritur nivele kaq alarmante sa banorët kanë tentuar një lëvizje historike. Pesë vjet më parë, qytetarët e Berlinit nxitën përmes një referendumi Senatin e qytetit që të hartonte një kuadër ligjor për t'i dhënë fund dominimit të korporatave të mëdha në këtë sektor. Plani parashikonte që kompanitë fitimprurëse me mbi 3000 prona në zotërim të detyroheshin t'ia shisnin ato landit të Berlinit, megjithëse ky synim mbeti i parealizuar. Ndërkohë, tarifat mesatare të qirave për kontratat e reja janë ngritur me rreth 50 për qind. Gjatë zgjedhjeve për Parlamentin e Berlinit më 20 shtator, forca politike E Majta (Die Linke) u shfaq si partia kryesore, duke premtuar gjatë fushatës zbatimin e rezultatit të referendumit dhe kalimin e banesave të korporatave nën pronësi shtetërore, shpesh përmes termit "shpronësim". Nëse Berlini do të ndërmarrë vërtet këtë hap të paprecedentë juridik varet nga ecuria e bisedimeve për koalicionin e ri. Sidoqoftë, ky rezultat ka tërhequr sërish vëmendjen e mbarë kontinentit mbi rëndësinë e krizës së strehimit në zonat metropolitane. Përtej Gjermanisë, disa qytete evropiane kanë aplikuar tashmë konceptet dhe zgjidhjet e tyre konkrete për të lehtësuar këtë situatë. Modeli i Vjenës, ku bashkia vepron si qiradhënëse, konsiderohet një nga praktikat më të suksesshme në kontinent përballë fluksit të çmimeve. Pas Luftës së Parë Botërore, kryeqyteti austriak u ndesh me një krizë aq të rëndë sa banorët flinin me turne për shkak të mungesës së shtretërve, duke sjellë përhapjen e sëmundjeve si tuberkulozi. Kjo qasje e nisur në atë kohë vazhdon të mbajë të stabilizuar tregun edhe sot e kësaj dite. Sipas statistikave vendase, Vjena zotëron rreth 220.000 banesa publike dhe administron edhe 200.000 njësi të tjera si strehim të subvencionuar. Si rezultat, rreth 60 për qind e popullsisë së Vjenës strehohet në këto prona, duke ushtruar një ndikim frenues edhe mbi tregun e lirë të qirave. Një tjetër faktor që ndikon në shtrenjtimin e banimit është rritja e vlerës së truallit si pasojë e zhvillimit urban. Për këtë arsye, shumë rajone po kërkojnë mekanizma për t'i shkëputur qiratë nga çmimet e larta të tokës. Një ndër metodat është që komunat të mos i shitin trojet, por t'i japin ato me qira afatgjatë kooperativave të banimit apo investitorëve me qasje sociale. Pionier i këtij modeli në Evropë është Bazeli, ku rreth 40 për qind e banesave kooperative janë ngritur mbi toka publike, një rrugë që tashmë prej vitesh po ndiqet me intensitet edhe nga qytete si Barcelona dhe Lisbona. Situata paraqitet më e ndërlikuar atëherë kur si trualli ashtu edhe ndërtesat ndodhen tashmë në pronësi private.