Evolucioni i Bashkimit Evropian: Si u ndërtua blloku evropian përmes marrëveshjeve historike

Bashkimi Evropian (BE) përfaqëson një aleancë të rëndësishme politike dhe ekonomike që përfshin 27 shtete evropiane, të cilat bashkëpunojnë ngushtë për të siguruar paqen, sigurinë, progresin dhe zhvillimin e përbashkët. Ndër qëllimet e tij kryesore spikasin: - Paqja dhe stabiliteti i qëndrueshëm ndërmjet vendeve anëtare. - Tregu i vetëm dhe qarkullimi i lirë i njerëzve, mallrave, shërbimeve dhe kapitalit. - Partneriteti dhe përparimi ekonomik. - Demokracia dhe respektimi i sundimit të ligjit. - Politika e përbashkët e jashtme dhe e sigurisë. Bashkimi Evropian nuk u themelua menjëherë, por u konsolidua hap pas hapi nëpërmjet një seance traktatesh ndërkombëtare. Këto marrëveshje funksionojnë si kushtetuta e tij, duke përcaktuar misionin, rregullat, strukturën institucionale dhe dinamikën e raporteve mes shteteve pjesëmarrëse. Transformimi nga një bashkëpunim fillestar ekonomik në një bashkim të thellë politik u arrit falë traktateve kyçe, të cilat modifikuan organet drejtuese, sollën kompetenca të reja dhe krijuan bazat për tregun e përbashkët, valutën e vetme dhe lëvizjen e lirë të qytetarëve. Rëndësia e traktateve qëndron në faktin se ato përbëjnë shtyllën kurrizore ligjore dhe politike të këtij organizimi, duke përcaktuar qartë kompetencat dhe objektivat e përbashkëta: - Baza ligjore: Përcaktimi i rregullave themelore të funksionimit të BE-së. - Institucionet evropiane: Përcaktimi i fushëveprimit dhe përgjegjësive për Komisionin Evropian, Parlamentin Evropian dhe Këshillin e BE-së. - Tregu i vetëm: Lehtësimi i qarkullimit të lirë të qytetarëve, mallrave, shërbimeve dhe kapitalit. - Bashkëpunimi politik: Mundësimi që vendet anëtare të harmonizojnë politikat e tyre në rrafshin ekonomik, të jashtëm dhe të sigurisë. - Zgjerimi i BE-së: Vendosja e kornizës ligjore për anëtarësimin e shteteve të reja. Në historinë e integrimit evropian, një vend të veçantë zënë traktatet e para. Traktati i Parisit, i nënshkruar më 18 prill 1951, kishte për qëllim themelimin e Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut (ECSC). Shtetet themeluese ishin Franca, Gjermania Perëndimore, Italia, Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu, të cilat synuan vendosjen e një bashkëpunimi ekonomik si garanci për paqen në kontinent. Më 25 mars 1957, po këto gjashtë shtete – Franca, Gjermania Perëndimore, Italia, Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu – nënshkruan Traktatin e Romës. Qëllimi parësor ishte themelimi i Komunitetit Ekonomik Evropian (KEE) si gur themeli i integrimit evropian. Shtyllat e këtij traktati ishin: - Tregu i përbashkët, që mundësonte lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave. - Bashkimi doganor, përmes heqjes së tarifave doganore mes vendeve anëtare. - Bashkëpunimi ekonomik, i orientuar drejt rritjes së ekonomisë dhe mirëqenies. - Integrimi evropian, për forcimin e bashkëpunimit dhe ruajtjen e paqes. Në aspektin historik, Traktati i Romës konsiderohet si një nga themelet thelbësore të Bashkimit Evropian të sotëm, duke shënuar hovin nga thjesht bashkëpunimi dypalësh drejt një integrimi të mirëfilltë ekonomik evropian. Ndërkaq, Traktati i Brukselit i vitit 1965, i njohur ndryshe si Traktati i Bashkimit, solli bashkimin e organeve ekzekutive të tri Komuniteteve Evropiane: - Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. - Komunitetit Ekonomik Evropian. - Komunitetit Evropian të Energjisë Atomike. Ky hap pati si synim kryesor krijimin e një Komisioni të vetëm dhe një Këshilli të vetëm për të tria këto komunitete.