Gara zgjedhore në Izrael: Netanyahu merr epërsinë, por fati i qeverisë mbetet në duart e partive arabe

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka regjistruar një paraqitje më të fortë sesa parashikimet e shumicës së sondazheve në zgjedhjet parlamentare të mbajtura të martën, duke e renditur partinë e tij Likud si forcën kryesore politike në vend. Pavarësisht kësaj, të dhënat e pjesshme tregojnë se aleanca e tij me formacionet ultranacionaliste dhe ultraortodokse hebraike gjendet ende pak poshtë pragut prej 51 ulëseve të nevojshme për shumicën në Knesetin me 120 vende. Ekspertët vënë në pah se ky tablo mund të pësojë ndryshime, pasi faza e parë e numërimit është përqendruar kryesisht në qarqet ku e djathta gëzon mbështetje tradicionale. Pjesëmarrja e qytetarëve në këto zgjedhje arriti në mbi 77 për qind, një tregues i qartë ky i angazhimit të lartë qytetar në një garë që paralajmërohej të mbyllej në bllokim politik. Nga ana tjetër, kundërshtari kryesor i Netanyahut, ish-shefi i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë, Gadi Eisenkot, rrezikon të ballafaqohet me vështirësi të mëdha për të arritur një shumicë parlamentare pa mbështetjen e subjekteve që përfaqësojnë minoritetin arab në Izrael. Sipas projeksioneve paraprake, këto parti kanë barazuar ose kapërcyer rekordin e tyre historik të mandateve, falë daljes masive në votime të komunitetit arab, i cili përbën afërsisht një të pestën e popullsisë së përgjithshme. Gjatë fushatës elektorale, shumica e forcave opozitare hebraike u zotuan se nuk do të krijonin koalicione me listat e orientimit arab. Pikërisht ky qëndrim i shndërron tani partitë arabe në faktorë kyç ose të ashtuquajtur “mbretbërës”, në rast se ndonjë prej palëve vendos të thyejë këtë vijë të kuqe. Gjatë orëve të natës, të dy liderët iu drejtuan simpatizantëve të tyre duke shpallur secili synimin për të drejtuar qeverinë e ardhshme. Netanyahu theksoi se blloku i djathtë gëzon një shumicë të qartë brenda elektoratit hebre dhe sionist, duke bërë thirrje për ngritjen e një ekzekutivi të fortë kombëtar të së djathtës, megjithëse u përmbajt nga shpallja zyrtare e fitores. Ndërkohë, Eisenkot u drejtua anëtarëve të partisë Yashar duke theksuar se populli izraelit ka votuar për ndryshim dhe kundër vazhdimësisë së pushtetit të Netanyahut, duke premtuar një kabinet “sionist” të qëndrueshëm që do t'i kthejë unitetin shtetit. Votat e ushtarëve si faktor përcaktues Një peshë specifike në këtë proces do të kenë votat e parregulltuara ende në kutitë e votimit nga qytetarët që nuk kanë votuar në vendbanimet e tyre zyrtare, me në krye pjesëtarët e forcave të armatosura. Për këtë arsye, shpallja e rezultatit përfundimtar pritet të marrë edhe një ose dy ditë kohë. Këto zgjedhje u trajtuan nga opinioni publik në Izrael jo vetëm si një test besimi për udhëheqjen e Netanyahut – i cili po përballet me procese gjyqësore për korrupsion, akuza të cilat ai i hedh poshtë – por edhe si një përcaktim i kursit të ardhshëm të vendit. Gjatë katër viteve të fundit, administrata e tij e orientoi Izraelin drejt politikave më fetare dhe nacionaliste, ndërsa para ngjarjeve dhe sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023, vendi u trondit nga protesta të gjera kundër ndryshimeve në sistemin e drejtësisë. Më pas, sulmi i Hamasit nxiti konflikte të reja në Rripin e Gazës, Liban dhe Iran. Pavarësisht rrethanave, analistët e sondazheve vërejnë se raporti i forcave ndërmjet krahut pro dhe kundër Netanyahut ka mbetur pothuajse i pandryshuar, pavarësisht pritshmërive se ai do të pësonte rënie politike pas ngjarjeve të 7 tetorit. Dilema kryesore tani qëndron në pyetjen nëse i ashtuquajturi “bllok i ndryshimit” brenda opozitës do të pranojë një marrëveshje bashkëpunimi me partitë arabe. Një nga figurat e këtij blloku, politikani i djathtë Avigdor Lieberman, deklaroi prerazi gjatë fushatës se nuk do të bëhet pjesë e asnjë qeverie pakice që mbështetet te votat e tyre. Në krahun tjetër, Mansour Abbas, kryetar i partisë Ra’am – e cila ishte pjesë e koalicionit që e shkarkoi përkohësisht Netanyahun nga pushteti gjatë periudhës 2021–2022 – ka shfaqur gatishmërinë për t'iu bashkuar strukturës qeverisëse të ardhshme, duke vënë në dukje se politikanët izraelitë zakonisht ndryshojnë gjuhë pas mbylljes së votimeve krahasuar me periudhën e fushatës.