Tragjedia në Vitomiricë: Ku çeduan institucionet pas thirrjes për ndihmë të Arlinda Zekajt?

Më 25 tetor, në fshatin Vitomiricë të Pejës, Arlinda Zekaj u vra vetëm pak minuta pasi ishte kthyer në vatrën e saj familjare nën përcjelljen e Policisë së Kosovës. Sipas të dhënave nga Prokuroria Themelore e Pejës, ajo mbrëmje shënoi një tjetër denoncim për dhunë në familje, pas të cilit ish-bashkëshorti u vu në ndalim për 48 orë, ndërsa ndaj tij nisi procedimi penal për veprën “Mospërfillja e gjykatës”. Ndonëse organet e akuzës i kishin ofruar mundësinë e strehimit, e ndjera kishte preferuar të kthehej në shtëpinë e saj, ku ndodheshin i biri dhe pronat e saj. Rreth orës 21:00, ajo u shoqërua atje nga një patrullë e rendit, mirëpo shumë shpejt autoritetet u vunë në alarm për shkak të një sulmi me mjet të fortë ndaj saj. Për këtë krim makabër, kunati i viktimës vazhdon të mbetet i arratisur dhe në kërkim nga Policia. Ngjarja e rëndë ka vënë në lëvizje nivelet më të larta shtetërore. Kryeprokurori i Shtetit ka urdhëruar një hetim të detajuar mbi hapat e ndërmarrë nga institucionet, me qëllim identifikimin e çfarëdo lëshimi apo përgjegjësie individuale. Paralelisht, Inspektorati Policor i Kosovës ka nisur verifikimin e mënyrës se a u trajtuan në mënyrën e duhur denoncimet e mëparshme të viktimës. Duke komentuar këtë dështim institucional, kriminologia Dita Makasqi ka theksuar se përgjegjësia shtrihet në rrafshin ndërinstitucional, ndërkohë që detyrat dhe rolet duhet të jenë të ndara qartë. Ajo ka ngritur alarmin se si është e mundur që një grua, e cila kërkon ndajpërkrahje shtetërore për shkak të dhunës, të humbasë jetën brenda pak orësh. Sipas Makasqit, strukturat kompetente duhet ta masin rrezikshmërinë në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe të garantojnë mbrojtje reale, duke analizuar rrethanat familjare, kanosjet dhe individët që mund të kenë qasje tek viktimja. Ajo ka nënvizuar se rasti kërkon përgjigje transparente për trajtimin e rrezikut me synim parandalimin e rasteve të ngjashme. “Kur një grua raporton dhunë dhe humb jetën pak orë më pas, pyetja themelore është nëse informacioni për rrezikun u shndërrua në mbrojtje konkrete. Regjistrimi i denoncimit dhe ndalimi i një të dyshuari janë veprime të rëndësishme, por siguria e viktimës kërkon të vlerësohet edhe vendi ku ajo do të qëndrojë, personat që kanë qasje tek ajo dhe kërcënimet që mund të vazhdojnë,” ka shpjeguar ajo. Ajo ka shtuar se nga prizmi kriminologjik, duhet zbërthyer e gjithë tabloja e dhunës – nga historia e presioneve e kontrollit, deri te shkeljet e urdhrave mbrojtës dhe përfshirja e mundshme e palëve të tjera. Prania e një të dyshuari tjetër, konkretisht një familjari, përtej personit të ndaluar fillimisht, shtron pyetjen se sa u sigurua ambienti ku u kthye Arlinda. Edhe pse studimet mbi dhunën në çift shpesh veçojnë si rreziqe armët apo kontrollin ekstrem nga partneri, ato nuk mund të aplikohen verbërisht në çdo rast, sidomos kur autor i dyshuar është një anëtar tjetër i familjes. Megjithatë, këto elemente shërbejnë si kambana alarmi. Në rrafshin social, një ngjarje e tillë trondit besimin e qytetarëve, veçanërisht të grave, te institucionet e drejtësisë, duke ngjallur frikën se denoncimi nuk ofron siguri. Për këtë arsye, shteti duhet të ofrojë përgjigje të qarta dhe të verifikueshme se si menaxhohen këto situata kritike. Makasqi ka përmbyllur se rrjeta e mbrojtjes institucionale dështoi t'i shpëtojë jetën Arlinda Zekajt, andaj përgjegjësitë duhet të zbardhen përmes një hetimi rigoroz dhe të paanshëm, duke garantuar zbaktimin e urdhrave të mbrojtjes dhe aktivizimin e plotë të mekanizmave mbrojtës.