Buxheti i BE-së në udhëkryq: Deficiti prej 70 miliardë eurosh i Ukrainës kërcënon marrëveshjen evropiane

Bashkimi Evropian po përballet me një sfidë të jashtëzakonshme financiare, teksa bisedimet për buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar kanë hyrë në një fazë vendimtare. Njëkohësisht, Brukseli duhet të gjejë urgjentisht një zgjidhje për të mbuluar një gropë financiare prej 70 miliardë eurosh në ekonominë e Ukrainës për vitin 2027. Edhe pse bëhet fjalë për dy çështje teknikisht të ndara, ato janë ndërthurur ngushtë në rrafshin politik dhe rrezikojnë të kushtëzojnë miratimin e kornizës së re buxhetore të bllokut evropian. Autoritetet në Bruksel kishin parashikuar më parë se Kievi do të ndeshej me vështirësi të konsiderueshme financiare gjatë vitit të ardhshëm, si pasojë e vazhdimësisë së agresionit rus dhe dëmeve të rënda që i janë shkaktuar vendit. Megjithatë, shifra e saktë prej 70 miliardë eurosh u zyrtarizua vetëm gjatë samitit të zhvilluar në fillim të këtij muaji. Pas këtij zhvillimi, krerët evropianë i kanë kërkuar zyrtarisht Komisionit Evropian që të studiojë skenarët për sigurimin e këtyre fondeve shtesë, ku huamarrja e përbashkët është shfaqur menjëherë si opsioni më i jetueshëm. Sipas parashikimeve aktuale, Bashkimi Evropian synon të përballojë rreth dy të tretat e kësaj shume, konkretisht afër 46 miliardë euro, ndërsa pjesa e mbetur pritet të mbulohet nga partnerë ndërkombëtarë, ku përfshihen Mbretëria e Bashkuar, Kanada, Norvegjia dhe Japonia. Përmasat alarmante të këtij deficiti kanë sjellë ndryshime të menjëhershme në axhendën e samitit të posaçëm të muajit të ardhshëm, i cili fillimisht ishte konceptuar të trajtonte ekskluzivisht projektbuxhetin evropian. Për rrjedhojë, takimi është zgjeruar në një format dy-ditor, më 26 dhe 27 nëntor, me qëllim që në fokus të jenë edhe modalitetet e financimit për Ukrainën, ku priten propozime konkrete. “Këto janë padyshim sfidat më urgjente për pjesën e mbetur të këtij viti”, theksoi një diplomat i lartë evropian, duke shtuar se është ende herët për të folur për një konsensus të përbashkët që do t'i përfshijë të dyja këto dosje. Përplasjet për buxhetin dhe ndikimi i zgjedhjeve në Francë Negociatat rreth buxhetit të ardhshëm të BE-së po karakterizohen nga ndarje të thella ndërmjet blloqeve të ndryshme të vendeve anëtare. Në njërën anë pozicionohen shtetet e njohura si “kursimtaret” apo “Gjashtëshja e Arsyeshme”, të cilat kontribuojnë neto në buxhetin e përbashkët dhe kërkojnë shkurtime drastike të shpenzimeve. Në krahun tjetër renditen vendet e grupit “Miqtë e Kohezionit”, të cilat kundërshtojnë çdo reduktim të tillë dhe insistojnë në ruajtjen e fondeve për politikat e kohezionit dhe sektorë të tjerë kyç. Një tjetër element që po ushtron trysni mbi procesin e negociatave janë zgjedhjet e ardhshme presidenciale në Francë. Marine Le Pen, udhëheqëse e partisë së ekstremit të djathtë “Tubimi Kombëtar” dhe kryesuese e sondazheve, ka deklaruar hapur se synon të kufizojë kontributin e Francës në buxhetin e BE-së në vetëm pesë miliardë euro në vit. Ajo ka paralajmëruar gjithashtu se arritja e një marrëveshjeje buxhetore para zgjedhjeve do të paraqiste një “skandal demokratik”. Në të njëjtën linjë, presidenti francez, Emmanuel Macron, ka bërë me dije para homologëve të tij evropianë se mbyllja e një marrëveshjeje mes muajve janar dhe prill do të jetë një mision tejet “i ndërlikuar”. Situata mbetet e tensionuar edhe sa i përket mbështetjes financiare për Ukrainën, pasi Le Pen është zotuar se do t'i japë fund çdo ndihme franceze për vendin që po përballet me pushtimin rus. “Ky financim do të ndalet dhe është çështje ndershmërie t'i thuhet e vërteta presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky”, deklaroi ajo gjatë fjalës së saj në fillim të këtij muaji, duke shtuar presionin mbi liderët e tjerë evropianë.