Zgjedhja e vështirë e furrëxhiut nga Tetova: Dashuria mes dy botëve, atdheut dhe Zvicrës

Quhem Gëzim, jam 34 vjeç dhe vij nga qyteti i Tetovës. Prej sa mund t'a kujtoj veten, rutina ime e përditshme nis që në orën katër të mëngjesit, brenda furrës tradicionale që im atë e themeloi rreth tri dekada më parë në afërsi të Çarshisë. Përbërësit janë gjithmonë të njëjtë: miell, ujë, kripë dhe maja. Aty pranë ndodhet zjarri i furrës dhe jehojnë zërat e babait që numëron me kujdes tepsitë e para. Ndërkohë që shumica e miqve të fëmijërisë zgjodhën rrugën e kurbetit drejt Zvicrës, Gjermanisë apo Austrisë, unë vendosa të qëndroj. Këtë nuk e bëra nga mungesa e mundësive, por për shkak të dëshirës për të qenë ai njeriu që i dhuron qytetit brumin dhe aromën e bukës së ngrohtë në agim. Mëngjesi i një dite gushti po ecte si zakonisht, kur pak pas orës pesë u dëgjua zilja e hyrjes. Aty hyri një vajzë e re e veshur me atlete të bardha, me flokët e kapur shpejt dhe telefonin në dorë, e cila dukej qartë se nuk kishte bërë gjumë të rehatshëm. E vura re pa e kuptuar plotësisht praninë e saj. Ajo shikoi për një moment vitrinën, buzëqeshi lehtë dhe porositi: “Kifle. Ato, aty. Edhe dy bukë për gjyshen.” Kur fliste, përdorte një shqipe me atë intonacion karakteristik të fëmijëve të diasporës, ku gërshëthehej gjuha e Tetovës me atë të vendit të huaj. Ajo quhej Lea dhe kishte lindur në Cyrih, ku familja e saj ishte vendosur si emigrante para se ajo të vinte në jetë. Çdo muaj gusht, ajo kthehej për vizitë te gjyshja e saj në një fshat malor mbi qytet. Ajo u kthye përsëri në furrë edhe në ditët në vijim, pa munguar as të nesërmen dhe as të pasnesërmen. Në ditën e katërt të vizitave të saj, kur u afrua te banaku, unë ia kisha përgatitur tashmë kiflet duke i futur në qese. “Furrxhiu i mirë i njeh mysafirët,” i thashë duke buzëqeshur. “Unë s’jam mysafire. Jam prej këtu,” mu përgjigj ajo. E tha atë fjali me aq bindje dhe forcë, saqë nuk mbeta pa fjalë për t'ia kthyer. Kështu nisëm të takoheshim çdo mbrëmje, pikërisht në orarin kur unë zgjoheja nga gjumi i pasdites dhe ajo kthehej nga festat familjare dhe dasmat e të afërmve. Bënim shëtitje pranë Xhamisë së Larme dhe konsumonim çaj në lokalet tradicionale ku pronarët më njihnin qysh fëmijë. Ajo më drejtonte pyetje për çdo detaj: pse të gjithë banorët njiheshin mes vete, pse askush nuk shfaqte nxitim dhe mbi të gjitha, pse unë kisha refuzuar të ikja si bashkëmoshatarët e tjerë. “Sepse vendi im është këtu,” i shpjegova. “Ndërkohë unë ende nuk e di se ku e kam vendin tim,” tha ajo me një ton reflektues. Natën e fundit para se ajo të udhëtonte sërish, u ngjitëm me makinë drejt Kodrës së Diellit. Edhe pse ishte muaj gusht, lart në mal ndjhej një erë freskëse. Për t'u mbrojtur, i hodha xhaketën time mbi supe dhe qëndruam gjatë duke vëzhguar dritat vezulluese të qytetit që shtrihej poshtë nesh. “Kur të kthehem në Cyrih, e gjithë kjo do të më duket si një ëndërr e largët,” u shpreh ajo. Ajo e tha me një ton shakaje, por unë e kuptova se për mua nuk ishte aspak e tillë. Ajo u afrua dhe më dhuroj një puthje. Duart i kishte të ngrira nga i ftohti, por buzët i kishin ruajtur ngrohtësinë. Për një vit rresht, lidhja jonë u zhvillua përmes ekraneve të telefonave. Jetonim në të njëjtën hapësirë kohore, por në ritme krejtësisht të ndryshme. Unë ngrihesha nga gjumi në kohën kur ajo sapo kishte mbyllur sytë për të fjetur, ndërsa ajo dilte me shoqërinë kur unë duhet të shtrihesha. Shpesh komunikonim vetëm gjatë atyre pak minutave të çmuara midis ziles së alarmit tim dhe ëndrrave të saj. Ajo vendosi të vinte për festën e Vitit të Ri, ndërsa unë e vizitova Cyrihin gjatë stinës së pranverës. Cyrihu dukej i rregullt, jashtëzakonisht i pastër, i qetë dhe i saktë deri në sekondë. Trenat mbërrinin në stacion me saktësi minutash dhe njerëzit komunikonin me zë të ulët. Lea më udhëhoqi nëpër rrugët e qytetit me një ndjenjë krenarie, sikur të ishte duke më prezantuar shtëpinë e saj – dhe në fakt, ajo ishte shtëpia e saj e vërtetë. Shoqet e saj flisnin mes vete në gjermanishten zvicerane dhe kalonin në anglisht sa herë që donin të më përfshinin në bisedë. Unë arrija të kuptoja vetëm pjesërisht dhe shpesh buzëqeshja në momente të papërshtatshme. Për herë të parë në jetën time, u ndjeva si një copë buke e harruar jashtë tepsisë. Gjatë darkës së shtruar në shtëpinë e prindërve të saj, babai i Leas u tregua jashtëzakonisht i sjellshëm dhe mikpritës. Megjithatë, në një moment, ndërsa po më mbushte gotën me pije, më drejtoi një pyetje thelbësore: “E po mirë, çfarë do të bësh me punë këtu, o bir?” Nuk e bëri me qëllim të keq apo dashakeqësi; ishte thjesht pyetja tipike që çdo baba emigrant ia drejton djalit që i ulet për herë të parë në tryezë. Dhe e vërteta ishte se unë nuk kisha asnjë përgjigje për t'i dhënë. Kur u ktheva sërish në Tetovë, vura re se im atë kishte filluar të uhej më shpesh për të pushuar mes dy tepsive. Duart e tij nuk kishin më shkathtësinë e dikurshme. Pa folur shumë dhe pa bërë bujë, ai thjesht ma dorëzoi mua çelësin e furrës. Ajo vjeshtë solli edhe bisedën tonë vendimtare, gjatë një video-thirrjeje ku Lea më tha hapur: “Eja dhe jeto këtu. Mëso gjermanishten, gjej një punë në ndonjë furrë dhe pas disa vitesh mund të hapësh biznesin tënd. Do të të ndihmoj unë në çdo hap.” “Po ti?”, ia ktheva menjëherë. “A do të pranoje të vije të jetoje në Tetovë?” Ajo fillimisht qeshi, por sapo pa seriozitetin në fytyrën time, e kuptoi qartë se nuk po bëja shaka.