Samiti Trump-Xi: Rritet presioni ndaj Uashingtonit për të frenuar ndihmën kineze ndaj Iranit

Ligjvënësit amerikanë dhe analistët e sigurisë kombëtare kanë intensifikuar presionet ndaj presidentit Donald Trump, duke i kërkuar atij që të ndërmarrë hapa të rreptë ndaj subjekteve kineze, të cilat dyshohet se po mbështesin Iranin përmes inteligjencës satelitore, pjesëve përbërëse për armatime dhe të ardhurave nga tregtimi i naftës. Këto kërkesa erdhën në një kohë kritike, ndërsa udhëheqësi kinez, Xi Jinping, zhvilloi një vizitë zyrtare në Shtëpinë e Bardhë më 24 shtator për një takim të nivelit të lartë me Trumpin, ngjarje kjo e pasuar nga një darkë madhështore shtetërore që vuri në pah diplomacinë e brishtë mes dy superfuqive ekonomike botërore. Gjatë daljeve publike përkrah homologut kinez, Trumpi nuk e vuri në dukje hapur çështjen e Iranit, pavarësisht paralajmërimeve të forta nga ligjvënësit se mosvendosja e sanksioneve ose kostove mund të çojë në një aleancë edhe më të ngushtë ndërmjet Pekinit dhe Teheranit. “Gjatë kësaj vere, mediat raportuan gjerësisht se Kina i ka siguruar Iranit të dhëna nga imazhet satelitore dhe se kjo inteligjencë ka rezultuar në humbjen e jetëve të trupave amerikane”, u shpreh në Senat Roger Wicker nga Misisipi, kryetari republikan i Komitetit të Senatit për Shërbimet e Armatosura, pikërisht në ditën e mbërritjes së Xi në Shtetet e Bashkuara. “Prandaj, natyrisht që do t’i sugjeroja presidentit që të kërkojë llogari dhe përgjigje për këtë çështje”. Në të njëjtën linjë, Jeanne Shaheen nga Nju Hampshire, demokratja kryesore në Komitetin e Senatit për Marrëdhëniet me Jashtë, e shoqëruar nga 18 senatorë të tjerë demokratë, e kritikuan ashpër Trumpin se nuk po e detyron Xinë të japë llogari për ndihmën që kompanitë kineze dyshohet se ia ofrojnë regjimit iranian. Ndërkohë, Shtëpia e Bardhë ka preferuar të ruajë heshtjen, duke mos konfirmuar nëse kreu i Shtëpisë së Bardhë e ka ballafaquar liderin kinez me këto akuza gjatë bisedave të mbyllura. Duke folur për takimin e 24 shtatorit, presidenti Trump e cilësoi atë si “shumë të shkëlqyer”, duke shtuar se ai dhe Xi “kanë shënuar përparim të jashtëzakonshëm në sfidat me të cilat përballen dy vendet tona”, edhe pse refuzoi të jepte hollësi të mëtejshme. Nga ana tjetër, agjencia zyrtare e lajmeve e Kinës, Xinhua, njoftoi se gjatë bisedimeve, Xi i ka bërë thirrje si Iranit ashtu edhe Shteteve të Bashkuara që t'i japin fund mosmarrëveshjeve përmes rrugës së dialogut sa më parë të jetë e mundur. Dy udhëheqësit pritet të zhvillojnë një tjetër raund bisedimesh më 25 shtator, para se vizita e liderit kinez të përmbyllet me nisjen e tij drejt Pekinit. Më herët, senatorja Shaheen i kishte kërkuar prerazi Trumpit që të ndërmarrë veprime konkrete ndaj tri fushave kryesore të mbështetjes kineze: imazheve satelitore për shënjestrim, furnizimit me komponentë për raketat dhe dronët e Teheranit, si dhe blerjes së vazhdueshme të naftës iraniane që ndodhet nën sanksione ndërkombëtare. Pekini mbetet blerësi kryesor i naftës iraniane dhe gëzon një ndikim të ndjeshëm ekonomik mbi Teheranin. Megjithatë, Irani zë një pjesë tepër të vogël të vëllimit të përgjithshëm tregtar të Kinës, gjë që i jep udhëheqjes kineze hapësirë më të gjerë manovrimi krahasuar me vendin e Lindjes së Mesme. Për disa analistë amerikanë, ky problem shtrihet përtej kufijve dypalëshë Kinë-Iran, duke ngritur shqetësime më të gjera mbi qasjen e Uashingtonit ndaj Pekinit në rastet kur entitetet kineze ndihmojnë hapur shtete armiqësore ndaj interesave amerikane. Mary Kissel, bashkëpunëtore e vjetër në Institutin Hudson dhe drejtoresha ekzekutive e The Kissel Group, theksoi se Uashingtoni duhet t'i ndëshkojë dhe t'i mbajë përgjegjëse kompanitë kineze që ushqejnë këtë bashkëpunim. “Një nga gabimet më strategjike gjatë dekadave të fundit ka qenë gatishmëria e administratave amerikane – nga të dyja krahët politikë – për të toleruar sjelljet dashakeqe të Kinës në rrafshin ekonomik, ushtarak dhe diplomatik”, u shpreh ajo. “Nëse synojmë që Kina të frenojë mbështetjen e saj ndaj Republikës Islamike të Iranit – që përbën një objektiv plotësisht të arsyeshëm – atëherë duhet të veprojmë me vendosmëri”.