Çfarë e pret Kosovën? Qëndrimet e papritura të Listës Studentore që mund të rimodelojnë politikën e Serbisë

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka pranuar humbjen në zgjedhjet parlamentare të mbajtura më 25 tetor, duke bërë të ditur se tashmë pret që Lista Studentore të sigurojë shumicën në përbërjen e re të parlamentit. Sipas të dhënave paraprake të publikuara nga CRTA, kjo forcë e re kryeson garën me 51,47 për qind të votave, duke lënë pas listën “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar” që ka siguruar 40,42 për qind. Këto shifra ende nuk përbëjnë rezultatet zyrtare përfundimtare. Formimi i Listës Studentore daton nga vala e protestave kundër korrupsionit, të cilat shpërthyen si reagim ndaj tragjedisë së shkaktuar nga shembja e çatisë së stacionit hekurudhor në Novi Sad në vitin 2024, ku humbën jetën 16 persona. Lëvizja nuk udhëhiqet nga një lider i vetëm; vendimet merren kolektivisht përmes plenumeve studentore, ndërsa në këto zgjedhje ata mbështetën një platformë me kandidatë nga fusha të ndryshme shoqërore dhe profesionale. Në këtë kontekst, vëmendja është zhvendosur te pikëpamjet dhe planet që ky subjekt ka për Kosovën. Gjatë fushatës zgjedhore, përfaqësuesit e Listës Studentore kanë paralajmëruar një rishqyrtim të të gjitha pakteve të deritanishme të dala nga dialogu për normalizimin e marrëdhënieve, rikthimin e çështjes së statusit të Kosovës në agjendën e Kombeve të Bashkuara, si dhe marrjen e vendimeve strategjike vetëm pas konsultimeve të drejtpërdrejta me komunitetin serb në Kosovë. Megjithatë, mbetet për t'u parë nëse këto premtime do të përkthehen në politika konkrete tashmë pas zgjedhjeve. Një analizë e deklaratave publike të kësaj lëvizjeje tregon se qëndrimi i tyre thelbësor mbetet i pandryshuar: “Kosova është pjesë përbërëse e Serbisë, sipas Kushtetutës sonë”. Gjatë fushatës, përfaqësuesit e saj mbanin simbolikisht me vete Kushtetutën e Serbisë, duke dërguar mesazhin se do ta mbrojnë atë me çdo kusht. Edhe pse Beogradi zyrtar nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, bisedimet e ndërmjetësuara nga Bashkimi Evropian kanë nisur qysh në vitin 2011, duke prodhuar dhjetëra marrëveshje që sipas analistëve përbëjnë një njohje “de facto”. Ndër to spikat Marrëveshja Bazë e arritur më 27 shkurt 2023 në Bruksel, pas nismës franko-gjermane, e cila u pranua politikisht nga Albin Kurti dhe Aleksandar Vuçiq, si dhe Aneksi i Ohrit i dakorduar më 18 mars 2023. Në anën tjetër, Kosova është zotuar se do t'u sigurojë serbëve një nivel të vetëmenaxhimit përmes themelimit të Asociacionit të komunave me shumicë serbe. Ndërkohë, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, kushtëzon avancimin e dialogut politik me dorëzimin e Millan Radoiçiqit te autoritetet e Kosovës, pas marrjes përsipër të përgjegjësisë për sulmin e armatosur në Banjskë. E pyetur për këtë çështje, Lista Studentore, e cila pritet të udhëheqë politikën shtetërore të Serbisë për katër vitet e ardhshme, nuk ka shfaqur ende një qëndrim të kristalizuar, edhe pse kritikat e tyre kanë shënjestruar shpesh Listën Serbe dhe lidhjet e saj me Partinë Përparimtare Serbe dhe vetë Vuçiqin. Largimi i mundshëm i këtij të fundit nga pushteti dhe ngritja e studentëve mund të sjellë dinamika të reja në skenën politike rajonale.