Tensionet për Gjykatën Speciale: Rreziku ndaj aleatëve perëndimorë dhe prapaskenat politike në Kosovë

Iniciativa për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës ka ngritur alarmin për një ftohje të mundshme të marrëdhënieve me partnerët ndërkombëtarë, sidomos me Bashkimin Evropian. Brukseli ka përsëritur thirrjen për respektimin e angazhimeve ndërkombëtare dhe ruajtjen e pavarësisë së këtij institucioni gjyqësor, duke vënë theksin te domosdoshmëria e shmangies së veprimeve të njëanshme. Ekspertët dhe vëzhguesit e zhvillimeve politike paralajmërojnë se këmbëngulja për të ndryshuar kornizën ligjore pa një koordinim paraprak me faktorin ndërkombëtar mund t'i kushtojë shtrenjtë Kosovës në rrafshin institucional dhe ndërkombëtar. Një qasje e tillë rrezikon të minojë besimin e ndërsjellë me aleatët strategjikë dhe të ngadalësojë ndjeshëm procesin e integrimit evropian të vendit. Nga ana tjetër, mbrojtja e vlerave të luftës çlirimtare dhe e trashëgimisë së UÇK-së duhet të ecë paralel me respektimin e rendit kushtetues dhe kultivimin e partneritetit me perëndimin. Çdo lëvizje e nxituar në këtë drejtim mund të prodhojë efekte të kundërta në arenën ndërkombëtare. Analisti dhe veprimtari Gani Qarri ka ngritur akuza të forta mbi mënyrën se a po menaxhohet ky proces, duke pohuar se nisma ligjore nuk po shërben vetëm për kufizimin e mandatit të gjykatës në Hagë, por edhe si një mekanizëm për larjen e hesapeve brenda Partisë Demokratike të Kosovës (PDK). Sipas Qarrit, krahu më radikal brenda këtij subjekti politik po e shfrytëzon këtë kauzë për të konsoliduar pushtetin e brendshëm, për të eliminuar figurat e papëlqyera dhe për të vazhduar betejën politike kundër qeverisë përmes formave alternative. “Me rikthimin e ligjit të Speciales në Kuvend duket se, përveç qëllimit për t’ia kufizuar mandatin Gjykatës Speciale, ai po keqpërdoret nga grupi më ekstrem brenda subjektit politik të PDK-së, edhe si mjet lufte për qërimin e hesapeve me elementë të padëshirueshëm brenda partisë dhe vazhdimin e kundërshtimit të qeverisë në mënyrë tjetër”, ka deklaruar Qarri. Ai shton se këto ndryshime ligjore nuk mund të sjellin rezultatet që u premtohen qytetarëve, pasi ato nuk kanë fuqi juridike për të siguruar lirinë e personave të dënuar në Hagë apo për të përmbysur vendimet e formës së prerë të gjykatës. “PDK-ja e di mirë që me këtë ligj nuk mund të lirohen të dënuarit, as të ndryshohet vërtet vendimi në Hagë”, thekson ai. Tutje, Qarri pretendon se përmes kësaj axhende synohet shtrirja e kontrollit absolut mbi strukturat e partisë dhe dobësimi i fraksioneve që nuk e kanë zanafillën e tyre politike në rajonin e Drenicës. “Pas Bedri Hamzës, elementët destruktivë brenda PDK-së po i luftojnë edhe emrat e tjerë të padëshirueshëm në parti”, shprehet ai, duke nënvizuar se kjo dinamikë po e shndërron një çështje me interes kombëtar në një arenë konfliktesh të brendshme partiake. Lidhur me miratimin e ligjit në Kuvend më 6 tetor, Qarri ka shprehur rezerva për mënyrën e procedimit, duke aluduar se vendimmarrja është ndikuar nga presioni i protestave qytetare. Ai apelon që qytetarët e mobilizuar në rrugë të mos bien pre e dezinformimeve rreth fuqisë reale juridike të këtyre ndryshimeve. Ligji në fjalë, i votuar nga deputetët më 6 tetor, përfshin ndryshime që prekin fushëveprimin e juridiksionit, harkun kohor të veprave penale në shqyrtim, masat e dënimeve si dhe mundësinë e faljes presidenciale për të dënuarit. Megjithatë, ky akt është kthyer mbrapsht për rishqyrtim në Kuvend nga ana e Presidentes së vendit, Justina Shiroka Pula. Përfundimisht, Qarri vlerëson se nisma e ndërmarrë hap dilema të rënda kushtetuese dhe ligjore, të cilat duhet domosdoshmërisht të kalojnë përmes një filtër rigoroz të përputhshmërisë me Kushtetutën e Kosovës dhe detyrimet ndërkombëtare të shtetit.