Analiza e gjakut mund të sinjalizojë sëmundjet e zorrëve një dekadë para shfaqjes së tyre

Sistemi i mbrojtjes së organizmit te individët që më vonë preken nga sëmundja e Crohn-it apo koliti ulceroz pëson shndërrime të dukshme deri në dhjetë vite para se mjekët të vendosin diagnozën përfundimtare, sinjale këto që mund të diktohen qartë përmes analizave të gjakut. Këto përfundime shkencore u bënë publike gjatë punimeve të kongresit evropian të gastroenterologjisë, i njohur si UEG Week, i cili u mbajt në qytetin e Barcelonës. Për realizimin e këtij projekti kërkimor, shkencëtarët ekzaminuan 2.000 mostra të marra nga 500 individë të ndryshëm. Në grupin e studimit, 200 vullnetarë u diagnostikuan në vijim me sëmundjen e Crohn-it, 200 të tjerë me kolit ulceroz, ndërsa 100 pjesëmarrës shërbyen si grup kontrolli, duke qenë të shëndetshëm dhe të përafërt në moshë e gjini. Kampionët biologjikë ishin grumbulluar në kohën e diagnostikimit, si dhe përafërsisht dy, katër, si dhe dhjetë vite më herët. Gjatë këtij procesi, ekspertët vëzhguan mënyrën se si antitrupat përgjigjeshin ndaj afërsisht 357.000 antigeneve të ndryshme, duke përfshirë mikroorganizma si baktere e viruse, elemente ushqimore, si dhe strukturat e vetë trupit të njeriut. Në total, autorët e studimit arritën të veçojnë rreth 124.000 lloje të ndryshme antitrupash. Tek personat te të cilët u shfaqën më vonë sëmundjet inflamatore të zorrëve, larmia e antitrupave rezultoi dukshëm më e ulët në krahasim me individët që gëzonin shëndet të plotë. Ky kontrast ishte mjaft i dukshëm madje edhe një dekadë para konfirmimit mjekësor të sëmundjes. Te pacientët që zhvilluan sëmundjen e Crohn-it, reagimi i antitrupave ishte më agresiv ndaj viruseve të herpesit dhe flagelinës, e cila është një proteinë e pranishme te bakteret. Një dukuri e tillë vërehej me intensitet më të lartë te ata persona që më pas përjetuan forma më të rënda të sëmundjes. Në krahun tjetër, te individët që shfaqën kolit ulceroz, u konstatua një shtim i përgjigjes imunitare drejt viruseve herpes dhe proteinave të vetë organizmit të njeriut. Përdorimi i një modeli të avancuar kompjuterik, të mbështetur në këto parametra, mundësoi ndarjen me saktësi të lartë të personave të sëmurë nga ata të shëndetshëm, deri në dhjetë vite para shfaqjes së sëmundjes. Ky model shënoi vlerën 0,90 për sëmundjen e Crohn-it dhe 0,84 për kolitin ulceroz, ku vlera 1 përfaqëson dallimin perfekt, kurse 0,5 tregon parashikimin e rastësishëm. “Një formë e ndërlikuar e sëmundjes së Crohn-it në momentin e diagnozës lidhet me një profil të veçantë të antitrupave, i cili është i pranishëm vite përpara shfaqjes së simptomave”, u shpreh udhëheqësi i studimit, Arno Bourgonje. Pavarësisht këtyre gjetjeve, studiuesit tërheqin vërejtjen se këto rezultate ende nuk mjaftojnë për të dizajnuar një test të gatshëm për përdorim të përditshëm në klinika. Para se një metodë e tillë diagnostikuese të gjejë zbatim të gjerë, të dhënat duhet të verifikohen te popullata më të gjera dhe të larmishme, të cilat do të mbahen nën vëzhgim për periudha afatgjata. Po ashtu, shkencëtarët duhet të vlerësojnë nëse ky test sjell epërsi reale ndaj treguesve ekzistues gjenetikë e klinikë, si dhe të sigurojnë një procedurë testimi ekonomike dhe plotësisht të besueshme. Gjatë vitit 2025, Bourgonje së bashku me kolegët e tij nga Qendra Mjekësore Universitare e Groningenit botuan një tjetër punim shkencor në revistën Gut, ku kishin evidentuar ndryshime të ngjashme te antitrupat e personave që kishin shfaqur sëmundje inflamatore të zorrëve disa vite pas dhënies së mostrave të gjakut.