Zadie Smith në një bashkëbisedim me Dua Lipën: Pabarazia po i shndërron dallimet kulturore në rrezik jetik

E njohur për krijimtarinë e saj letrare, romancierja e njohur Zadie Smith ka theksuar se pabarazia socio-ekonomike i ka bërë tensionet kulturore të perceptohen si një kërcënim “ekzistencial”, duke sjellë si pasojë një klimë ku është bërë e zakonshme të kthehesh nga fqinji dhe të pyesësh me dyshim se kush është ai në të vërtetë. Gjatë një bashkëbisedimi me yllin me origjinë shqiptare, Dua Lipa, në kuadër të festivalit letrar të Qendrës Southbank në Londër, shkrimtarja vlerësoi se dobësimi i sistemit dikur solid dhe historik të mirëqenies sociale në Britani ka stimuluar thellimin e përçarjeve shoqërore. Në qendër të diskutimit të tyre ishte romani i njohur debutues i Smith, “White Teeth” (Dhëmbë të Bardhë), i botuar në vitin 2000, ngjarjet e të cilit shtrihen kryesisht në tri dekadat e fundit të shekullit të kaluar. Të pyetur nga Dua Lipa se si kanë evoluar qëndrimet ndaj multikulturalizmit që nga vitet '80 dhe '90, si dhe mbi ndarjet aktuale që ekzistojnë rreth çështjes së imigracionit në skenën politike britanike, shkrimtarja veçoi si faktorë kyç rritjen e pabarazisë dhe papunësisë. Duke shpjeguar këtë ndryshim perspektive, ajo u shpreh se në një mjedis ku siguria bazë është e pranishme dhe mund të marrësh trajtim mjekësor të barabartë pa u shqetësuar për statusin financiar, dallimet e tjera mund të duken interesante apo irrituese, por kurrë ekzistenciale. Ajo shtoi se sot situata paraqitet krejt ndryshe, pasi pamundësia për të siguruar punë, mungesa e strehimit dhe degradimi i spitaleve e shkollave e kanë shndërruar realitetin e përditshëm në një luftë për mbijetesë. Vepra “Dhëmbë të Bardhë” ndjek fatet e ndërthurura të tri familjeve – Jones, Iqbal dhe Chalfen – në zonat Kilburn dhe Willesden në veriperëndim të Londrës, aty ku autorja kaloi fëmijërinë. Smith vlerësoi lart arsimin shtetëror që ka marrë, duke e cilësuar si një mbështetje të çmuar gjatë gjithë jetës për të komunikuar lirshëm me njerëzit e çdo shtrese. Duke vëzhguar lagjen e saj të dikurshme, ajo vuri në dukje se vështirësitë ekonomike kanë prekur gjithçka dhe se varfëria në rritje ka nxitur një reagim të natyrshëm dyshimi ndaj të tjerëve, duke e cilësuar këtë si një problem thellësisht ekonomik dhe strukturor. Në këtë kontekst, Smith bëri thirrje për një rigjallërim të vlerave të së majtës, jo në kuptimin e paragjykimeve të së kaluarës, por duke rikthyer në vëmendje kujdesin shëndetësor, shkollat cilësore dhe një demokraci sociale funksionale që mund të ringjallet nëse qytetarët angazhohen dhe besojnë tek ajo. Duke ndarë kujtime nga periudha kur shkruante librin e saj të parë – të cilin e nisi në moshën 21-vjeçare dhe e botoi në moshën 24-vjeçare – ajo tregoi se e përfundoi romanin pas një periudhe izolimi, ndërkohë që shoqet e saj e ftonin të argëtoheshin. Pasi e mbylli dorëshkrimine saj pikërisht në Ditën e Shën Valentinit, ajo nxitoi drejt klubit, një detaj që, sipas saj, e bën pjesën e fundit të librit mjaft kaotike, duke e shoqëruar me batutën se të rinjtë nuk do të duhet të shkruajnë romane.