E ardhmja e mbrojtjes së Ukrainës në udhëkryq: A mund të rezistojë Kievi pa mbështetjen e Uashingtonit?

Pavarësisht faktit se Evropa ka marrë përsipër pjesën dërrmuese të barrës financiare për Kievin, Ukraina vazhdon të jetë thellësisht e varur nga teknologjia ushtarake amerikane, inteligjenca dhe mjetet kyçe të mbrojtjes. Ftohja e raporteve mes presidentit amerikan Donald Trump dhe homologut të tij ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka ringritur pikëpyetjet mbi aftësinë e shtetit ukrainas për të përballuar agresionin rus pa ndihmën e drejtpërdrejtë të Uashingtonit. Nga njëra anë, Trump e ka qortuar Zelenskyn për atë që e cilëson si mungesë të vullnetit për t'i dhënë fund luftës përmes tryezës së negociatave. Nga ana tjetër, autoritetet në Kiev e fajësojnë administratën amerikane se po pengon furnizimet jetike me armatim. Ekspertët e fushës vlerësojnë se Shtetet e Bashkuara ruajnë ndikim vendimtar mbi Ukrainën në tre drejtorë kryesorë: ekonomik, ushtarak dhe politik. Pasojat e një shkëputjeje të mundshme të mbështetjes amerikane do të ishin tejet të rënda, megjithëse analistët përjashtojnë mundësinë që kjo të sillte domosdoshmërisht kolapsin e frontit ukrainas. Në nisje të vitit 2025, administrata e udhëhequr nga Trump bllokoi miratimin e çdo pakete të re ndihme për Ukrainën. Pavarësisht kësaj, disa dërgesa armësh kanë vazhduar të mbërrijnë në terren, kryesisht në kuadër të kontratave të lidhura më parë. Sipas shifrave nga Instituti Gjerman për Ekonominë Botërore në Kiel, që nga shpërthimi i pushtimit rus në vitin 2022, SHBA ka akorduar të paktën 131.5 miliardë dollarë ndihmë të gjithanshme për Kievin. Në të njëjtën linjë, të dhënat tregojnë se Bashkimi Evropian dhe vendet anëtare kanë investuar të paktën 228.5 miliardë dollarë në këtë drejtim. Kontributin më të madh financiar dhe ushtarak nga blloku evropian e kanë dhënë Gjermania, Danimarka, Holanda dhe Suedia, ndërsa mbështetje të konsiderueshme kanë ofruar gjithashtu Mbretëria e Bashkuar dhe Norvegjia. Pjesë e ndihmës evropiane realizohet përmes blerjes së pajisjeve ushtarake amerikane, të cilat më pas transferohen në Ukrainë. Megjithatë, këto operacione kërkojnë drita jeshile nga Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së, duke i dhënë Uashingtonit levën e kontrollit mbi dërgesat. Një nga dobësitë më alarmante të mbrojtjes ajrore ukrainase mbetet mungesa e raketave përgjuese për sistemet e sofistikuara Patriot, të cilat përbëjnë mjetin e vetëm efektiv kundër sulmeve me raketa balistike. Presidenti Zelensky ka paralajmëruar se transfertat e rënë dakord më parë do të pësojnë vonesa. Ai ka pranuar se në momente kritike, forcave ukrainase u janë shteruar municionet e domosdoshme për të neutralizuar goditjet balistike të Moskës. Ilustrim i kësaj krize ishte një prej sulmeve të fundit ajrore mbi kryeqytetin Kiev, ku nuk u arrit të kapej asnjë raketë balistike, tregues i qartë se rezervat e sistemit Patriot kanë rënë në nivelin zero. Duke komentuar situatën, Zelensky theksoi domosdoshmërinë e një mbështetjeje më konkrete nga partnerët ndërkombëtarë. Megjithatë, vëzhguesit ushtarakë sugjerojnë se një ngërç afatgjatë në tregtinë e armëve me SHBA-të do të dëmtonte edhe vetë industrinë amerikane të mbrojtjes, çka e bën të panatyrshme një kufizim kaq drastik në afat të gjatë. Pavarësisht frenimit të fondeve financiare, Ukraina vazhdon të mbështetet verbërisht te kapacitetet e inteligjencës dhe teknologjisë amerikane. Këtu hyjnë bateritë antiraketë Patriot, rrjeti i komunikimit satelitor ushtarak Starshield dhe sistemet e avancuara të paralajmërimit të hershëm kundër sulmeve raketore. Max Bergmann, drejtor i programit për Rusinë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington, vë në dukje se çdo reduktim i mëtejshëm i kësaj mbështetjeje mund të ketë kosto fatale për fushën e betejës.