Zgjedhjet e Serbisë në Kosovë, rrezik për sovranitetin apo e drejtë qytetare? Eksperti alarmon për ndërhyrjet e Beogradit

Proceset zgjedhore parlamentare në Serbi dhe qasja që Beogradi ndjek ndaj Kosovës kërkojnë një analizë të thellë dhe vigjilencë të shtuar nga ana e institucioneve shtetërore në Prishtinë. Hysen Gecaj, ekspert i çështjeve të sigurisë, vlerëson se organizimi i votimeve nga shteti fqinj dhe përfshirja e zyrtarëve të tij në fushatat brenda territorit tonë duhet të shihen në kuadër të strategjisë më të gjerë politike që Serbia zbaton ndaj Kosovës. Sipas Gecajt, ekzistojnë shqetësime reale se Serbia mund t'i shfrytëzojë zgjedhjet si mekanizëm për të mbajtur gjallë ndikimin e saj politik në Kosovë. Megjithatë, ai sugjeron që kjo dukuri nuk duhet vështruar thjesht si një akt i thjeshtë votimi, por e lidhur ngushtë me pretendimet territoriale që Beogradi vazhdon të ushqejë dhe me veprimet e strukturave të tij. “Problemi qëndron te fakti se Serbia vazhdon ta trajtojë Kosovën si pjesë të territorit të saj dhe institucionet e saj shtetërore veprojnë mbi këtë pretendim”, vlerëson Gecaj. Ai shpjegon se zhvillimi i zgjedhjeve në këtë frymë synon të ruajë kontrollin politik të Beogradit mbi pjesëtarët e komunitetit serb në Kosovë, duke ushqyer njëkohësisht narrativën se shtetësia e Kosovës është e kontestueshme. Megjithatë, njohësi i sigurisë bën thirrje që të bëhet një ndarje e qartë ndërmjet vullnetit të qytetarëve për të ushtruar të drejtën e votës në zgjedhjet e një shteti tjetër dhe veprimeve që mund të cënojnë drejtpërdrejt rendin kushtetues vendas. “Fakti që qytetarët me të drejtë vote marrin pjesë në zgjedhjet parlamentare të Serbisë nuk përbën vetvetiu shkelje të sovranitetit të Kosovës”, thekson ai. Në vlerësimin e tij, alarmante bëhen situatat kur ky proces shoqërohet me shtrirjen e autoritetit publik serb brenda kufijve të Kosovës, funksionimin e mekanizmave paralelë, apo me akte që synojnë minimin e institucioneve legjitime të Republikës së Kosovës. Një tjetër element shqetësues, sipas Gecajt, është përfshirja direkte e figurave politike serbe në fushatat elektorale në Kosovë, përfshirë thirrjet e hapura për mbështetjen e Listës Serbe. Këto zhvillime, sipas tij, ngrenë pikëpyetje serioze mbi shkallën e autonomisë në vendimmarrjen politike të pakicës serbe në Kosovë dhe ndikimin ushtrues të Beogradit mbi përfaqësimin e tyre. Duke analizuar hapat që duhet të ndërmarrë ekzekutivi kosovar, Gecaj sugjeron se autoritetet duhet fillimisht të bëjnë një ndarje të qartë ligjore mes sjelljeve që paraqesin shkelje të ligjit dhe atyre që përbëjnë të drejta civile të garantuara. “Institucionet e Kosovës nuk duhet të ndërhyjnë në të drejtën e votës së qytetarëve, por as të lejojnë që kjo e drejtë të shndërrohet në instrument për cenimin e rendit kushtetues”, thekson eksperti i sigurisë. Ai apelon që Prishtina ta ngrejë zyrtarisht këtë shqetësim para Bashkimit Evropian dhe aleatëve perëndimorë, me qëllim që situata të trajtohet si çështje e dialogut ndërshtetëror dhe e respektimit të sovranitetit, e jo si konflikt ndëretnik. Një domosdoshmëri tjetër, sipas Gecajt, mbetet evidentimi dhe ndjekja ligjore e çdo parregullësie apo ndërhyrjeje të jashtme. “Nëse ka prova për presion ndaj votuesve, financim të paligjshëm apo veprimtari të koordinuara kundër rendit kushtetues, ato duhet të hetohen dhe të bëhen publike në mënyrë të besueshme”, vlerëson ai. Në të njëjtën kohë, ai thekson se shteti i Kosovës duhet të forcojë shtrirjen institucionale në çdo cep të vendit, duke siguruar mbrojtje, përfaqësim autentik dhe barazi në të drejta për të gjithë qytetarët pa dallim.